9 stycznia 2026 roku opublikowaliśmy tekst Przemysława Wiszniewskiego, członka Zarządu Otwartej Rzeczpospolitej, dotyczący napisu „Zabij Żyda”, który pojawił się na warszawskich Bielanach. Tekst został opublikowany w Gazecie Wyborczej.

W tej sprawie powiadomiliśmy prokuraturę, wskazując na możliwość popełnienia przestępstwa z art. 256 kk. Listy w tej sprawie wysłaliśmy również do Urzędu Dzielnicy Bielany, wspólnoty mieszkaniowej oraz zarządcy budynku – ZEST Zarządzanie Nieruchomościami.

Przypominamy również o naszym portalu www.zglosnienawisc.otwarta.org, za pomocą którego można zgłaszać przypadki mowy i czynów nienawiści z którymi stykamy się w przestrzeni realnej i wirtualnej.

„Po ujawnieniu zdarzenia Zarządca niezwłocznie podjął czynności zmierzające do jego wyjaśnienia, w szczególności dokonał zgłoszenia sprawy na Policję. Równolegle monitorowane były warunki atmosferyczne, które z uwagi na okres zimowy miały istotne znaczenie dla prac malarskich. Napis został usunięty poprzez zamalowanie w dniu 21 stycznia 2026 r., pomimo utrzymującej się temperatury poniżej 0ºC. z zachowaniem należytej staranności.

ZEST Spółka z o. o. stanowczo potępia wszelkie przejawy mowy nienawiści oraz działania o charakterze dyskryminacyjnym i pozostaje w gotowości do współpracy z organami administracji publicznej oraz służbami porządkowymi w zakresie zapobiegania tego typu zdarzeniom w przyszłości”.

Dziękujemy firmie ZEST Zarządzanie Nieruchomościami za tę, rzadką ostatnio, postawę i podjęte działania.

***

Polska jest bodajże jedynym krajem na świecie, gdzie można sobie idąc ulicą, nabazgrolić na murze napis „Zabij Żyda”. Całkowicie bezkarnie. Ot, tak sobie, dla fantazji. Taki napis został właśnie umieszczony na elewacji na warszawskich Bielanach. Sprawca zadał sobie trud i w mrozie postanowił dać upust swojej złości i przekonaniom. A co tam, w Polsce obowiązuje wszak wolność słowa.

Nikt nie wykryje autora tego napisu, bo nakłady związane z jego poszukiwaniem stanowczo przekroczyłyby efekt. Mizerny, gdyż sankcja karna za chuligańskie zniszczenie mienia to jakaś marna grzywna. Treść napisu jest bez znaczenia w naszym kraju. Ostatecznie przywykliśmy do oglądania murów kamienic z podobnymi napisami. Oswoiliśmy się z nimi. Były i są wszędzie. We wszystkich miastach i miasteczkach. Przechodnie wzruszają ramionami i odwracają wzrok. Szkoda, że czysty mur dorobił się bazgrołów. To jednak żaden antysemityzm, zwykły wandalizm. Jakiś gówniarz napisał cokolwiek. Nie ma pojęcia, o czym. Nie jest antysemitą. Napisał dla draki. Wiadomo. Nic takiego. Równie dobrze mógłby napisać wyraz na „ka”, albo na „ha”.

Drogiej
Katarzynie Kuczyńskiej – Koschany

członkini Rady Programowej naszego Stowarzyszenia

serdeczne wyrazy współczucia
z powodu śmierci Taty

Andrzej Kuczyńskiego

składają

Przyjaciele ze Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita

Szanowni Państwo, Drodzy Przyjaciele,

Od 1999 roku Otwarta Rzeczpospolita przeciwdziała nienawiści w przestrzeni publicznej. Robimy to dzięki wsparciu ludzi dobrej woli, którym bliskie są ideały społeczności wolnej od uprzedzeń, szanującej drugiego człowieka, upominającej się o jego godność.

Dziękujemy za to wsparcie i polecamy się życzliwej uwadze przy rozliczaniu tegorocznych zeznań podatkowych.

Wpływ z 1,5% Państwa podatku to nie tylko wsparcie finansowe, ale też sygnał, że nasze działania mają sens.

Ze środków tych możemy kontynuować naszą działalność strażniczą i interwencyjną, prowadzić monitoring nienawistnych treści, organizować debaty publiczne i nagradzać najlepsze prace magisterskie w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego.

Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka oraz Łazienki Królewskie zapraszają na debatę poświęconą radykalizacji społeczeństw w Europie.

14 stycznia 2026 r. (środa), godz. 17:30–19:30, Pałac na Wyspie, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie

W dyskusji udział wezmą: prof. Klaus Bachmann – Uniwersytet SWPS, dr Piotr Podemski – Uniwersytet Warszawski, Paula Sawicka – Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita, dr Przemysław Witkowski – Uniwersytet Civitas.

Debatę poprowadzi Jarosław Kurski.

Zapisy poprzez formularz zgłoszeniowy.

Debatę można obejrzeć w serwisie YouTube.

Do 15 lutego 2026 roku czekamy na zgłoszenia
w XXXI edycji Konkursu Prac Magisterskich im. Jana Józefa Lipskiego.

Przedmiotem konkursu jest wyłonienie najlepszej pracy magisterskiej z obszaru humanistyki i nauk społecznych dotyczących zjawisk mających miejsce od XIX w. do współczesności, których tematyka jest bliska zainteresowaniom badawczym i aktywności społecznej Patrona konkursu; są to zwłaszcza takie dziedziny, jak:

– historia i teoria literatury;
– wiedza o współczesnej kulturze;
– Varsaviana;
– historia najnowsza;
– społeczeństwo i polityka, dyskryminacja i tolerancja, stereotypy – aspekty kulturowe, psychologiczne, językowe.

Prawo zgłaszania prac na konkurs mają ich promotorzy lub recenzenci oraz autorzy, jeśli uzyskają akceptację promotora lub recenzenta. Do konkursu mogą być zgłoszone prace, obronione w roku 2025, które otrzymały ocenę co najmniej dobrą.

Zgłoszenie pracy na konkurs powinno zawierać:

– jeden egzemplarz wydrukowanej dwustronnie w formacie A4 pracy magisterskiej, napisanej dowolną czcionką, o wielkości nie mniejszej niż 10 pkt, w miękkiej oprawie (np. zbindowanej lub na spirali);
– jeden egzemplarz wydrukowanego streszczenia pracy (maksymalnie 1800 znaków ze spacją, tj. jedna strona maszynopisu znormalizowanego), określającego cel pracy, jej główne założenia oraz ogólne wnioski;
– jeden egzemplarz pracy magisterskiej oraz streszczenia w wersji elektronicznej;
– krótką opinię promotora lub recenzenta o zgłaszanej pracy magisterskiej;
– dane autora pracy umożliwiające kontakt z nim;
– kompletnie wypełniony formularz zgłoszeniowy;
– zaświadczenie wydane przez władze uczelni zawierające informację o terminie obrony pracy, jej temat oraz nazwę i adres uczelni wydającej zaświadczenie;
– wszystkie wyżej wymienione dokumenty zapisane na płycie CD.

Prace prosimy nadsyłać do dnia 15 lutego 2026 roku na adres: Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita, ul. Krakowskie Przedmieście 16/18, 00-325 Warszawa.

Szczegółowe informacje o konkursie znajdą Państwo w zakładce konkursowej.

• Formularz zgłoszeniowy
• Regulamin Konkursu 
• Wzór zaświadczenia
• Lista laureatów i laureatek XXX edycji Konkursu

***

Jednocześnie zwracamy się do Państwa z gorącą prośbą o zasilenie Funduszu Nagród Konkursowych.

Podajemy numer konta, na który można wpłacać darowizny (w tytule przelewu prosimy podać, że  jest to darowizna na KONKURS IM. J. J. LIPSKIEGO):

14 1020 1055 0000 9102 0146 3298

Państwa wpłaty to podstawa Funduszu. Dzięki nim możemy nagrodzić autorów i autorki najlepszych prac.

Nasze Stowarzyszenie posiada status Organizacji Pożytku Publicznego – darowiznę można odpisać od podatku dochodowego.

Bardzo liczymy na Państwa pomoc i mamy nadzieję, że dołączycie Państwo do grona przyjaciół Konkursu.

Język nienawiści i narastająca polaryzacja społeczna – ich źródła i skutki – będą tematem debaty, która odbędzie się 11 stycznia 2026 roku o godz. 17:00 w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Spotkanie organizowane siedem lat po tragicznej śmierci prezydenta Pawła Adamowicza, nawiązuje także do wydarzeń sprzed wieku – zabójstwa prezydenta Gabriela Narutowicza w 1922 roku. Oba te dramaty są bolesnym przypomnieniem, jak łatwo słowa pogardy mogą przerodzić się w czyny nienawiści.

W debacie z udziałem publiczności wezmą udział dr Hanna Machińska (Uniwersytet Warszawski), dr Przemysław Witkowski (Instytut im. Gabriela Narutowicza) oraz prof. Rafał Wnuk (dyrektor Muzeum II Wojny Światowej). Dyskusję poprowadzi adw. Kinga Dagmara Siadlak z Fundacji Aktywna Demokracja.

Gospodarzem i współorganizatorem spotkania jest Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Współorganizatorami wydarzenia są także Obywatele RP Gdańsk oraz Fundacja Aktywna Demokracja. Zapraszamy wszystkich – w tym także młodzież. Wstęp wolny.

Akcja organizowana w ramach ogólnopolskiej akcji #zatrzymajfaszyzm

106 lat temu, 1 stycznia 1919 roku w białoruskim Homlu, urodził się Marek Edelman.

Jeden z przywódców powstania w warszawskim getcie, wybitny kardiolog, działacz społeczny, opozycjonista, kawaler Orderu Orła Białego. Wielki Człowiek.

Drogowskaz, który pozostawił nam wiele ważnych słów.

„Jak się przyglądasz złu i odwracasz głowę albo nie pomagasz, kiedy możesz pomóc, to stajesz się współodpowiedzialny. Bo twoje odwrócenie głowy pomaga tym, którzy dopuszczają się zła„.

Polski PEN Club wyraża zaniepokojenie rosnącą w naszym kraju niechęcią do Ukrainy i jej obywateli. 

Wiemy, jaką pomoc polskie państwo, wiele organizacji oraz osób prywatnych niosło albo nadal niesie wschodnim sąsiadom od czasu rosyjskiej inwazji w 2022 roku. Pomoc ta służyła także zbliżeniu naszych narodów niezależnie od bagażu przeszłości. Teraz jednak w Polsce zyskują na poparciu partie antyukraińskie, takich wypowiedzi przybywa też w różnych mediach. Dochodzi do publicznego usuwania flag ukraińskich i do aktów fizycznej agresji wobec przybyszów ze wschodu. 

Jednocześnie rosną niebezpieczeństwa dla obu krajów oraz ich wzajemnych stosunków. Rosja, prowadząc w Polsce dywersję, wykorzystuje do niej osoby z Ukrainy, aby pogłębić uprzedzenia. Chce także poróżnić nasze narody przez propagandę, którą uprawia w mediach społecznościowych przy użyciu najnowszych technologii. Ostatnio zaś rosyjski najeźdźca, prawem silniejszego, dyktuje warunki w rozmowach o przyszłym statusie najechanej Ukrainy. 

16 grudnia 1922 roku został zastrzelony nowo wybrany pierwszy prezydent Polski Gabriel Narutowicz. Napastnikiem był powiązany z endecją malarz Eligiusz Niewiadomski.

Śmierć pierwszego prezydenta II Rzeczypospolitej wywołała wzburzenie, a „Kurier Polski” pisał, iż „płomień do pochodni [Niewiadomskiego] wyszedł z tej atmosfery nienawiści i gwałtu, którą wytworzyły złe duchy Polski w dniach ostatnich”. Albowiem zaprzysiężenie Narutowicza poprzedziła kampania nienawiści, której oś stanowił zarzut, że jest on „prezydentem mniejszości” wybranym z poparciem PSL „Piast” i mniejszości narodowych.

Hołd pierwszemu prezydentowi Rzeczypospolitej złożył Julian Tuwim.

Pogrzeb prezydenta Narutowicza

Krzyż mieliście na piersi, a brauning w kieszeni.
Z Bogiem byli w sojuszu, a z mordercą w pakcie,
Wy, w chichocie zastygli, bladzi, przestraszeni,
Chodźcie, głupcy, do okien – i patrzcie! i patrzcie!
Z Belwederu na Zamek, tętnicą Warszawy,
Alejami, Nowym Światem, Krakowskiem Przedmieściem,
Idzie kondukt żałobny, krepowy i krwawy:
Drugi raz Pan Prezydent jest dzisiaj na mieście.
Zimny, sztywny, zakryty chorągwią i kirem,
Jedzie Prezydent Martwy a wielki stokrotnie.
Nie odwracając oczu! Stać i patrzeć, zbiry!
Tak! Za karki was trzeba trzymać przy tym oknie!
Przez serce swe na wylot pogrzebem przeszyta,
Jak Jego pierś kulami, niech widzi stolica
Twarze wasze, zbrodniarze – i niech was przywita
Strasznym krzykiem milczenia żałobna ulica.

Na przestrzeni minionych kilku lat w przestrzeni publicznej zauważyć mogliśmy wzmożenie i zintensyfikowanie treści nienawistnych wobec przedstawicieli i przedstawicielek grup obcych w trakcie kampanii politycznych. Fala nienawiści zapoczątkowana antyuchodźczą kampanią parlamentarną Prawa i Sprawiedliwości w 2015 roku, kontynuowana była przez polityków i polityczki tej partii również w latach 2019 i 2020. Wtedy to osoby LGBT+ były głównym „kozłem ofiarnym” polityków i polityczek. W 2023 roku w kampanii parlamentarnej PiS ponownie dominowały treści antyuchodźcze i antyimigranckie. W tym czasie uchodźcy przedstawiani byli jako zagrażający Polakom i Polkom, a poczucie zagrożenia budowane było na dwa sposoby. Po pierwsze, często mówiono o obronie granic, w tym przede wszystkim granicy polsko-białoruskiej. Po drugie, konsekwentnie wspominano o przestępczości związanej z osobami pochodzącymi z innych krajów.

Wykorzystanie treści motywowanych uprzedzeniami jako narzędzia w trakcie kampanii politycznej ma poważne konsekwencje społeczne. Przede wszystkim, debata publiczna o tak nienawistnym wydźwięku narusza podstawowe konstytucyjne prawa i wolności obywatelskie. Taka forma debaty publicznej negatywnie wpływa także na społeczeństwo poprzez kreowanie norm przyzwalających na otwarte wyrażanie wrogości czy wręcz nienawiści wobec osób z grup obcych.  To zaś przyczynia się do wzrostu dyskryminacji oraz spadku tolerancji wobec różnorodności w Polsce. Wreszcie, obecność uprzedzeń  w przestrzeni publicznej bezpośrednio przekłada się na funkcjonowanie osób należących do mniejszości, znacząco obniżając ich szeroko rozumiany dobrostan. Nienawistne komunikaty m.in. obniżają poczucie bezpieczeństwa, powodują wzrost objawów depresji, a nawet prowadzą do nasilenia myśli samobójczych wśród osób będących ich odbiorcami.

Świadomi tych następstw, postanowiliśmy przyjrzeć się temu, jaki język wobec grup obcych stosowany był w ogólnokrajowych i lokalnych mediach przy okazji kampanii prezydenckiej w 2025 roku. Celem niniejszego raportu, przygotowanego przez Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita we współpracy z badaczami i badaczkami z Uniwersytetu SWPS, Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu Warszawskiego, jest prezentacja i omówienie wyników przeprowadzonego przez nas monitoringu.

Obecnie, inaczej niż kiedyś, policjanci przyjmujący zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa z nienawiści nie okazują lekceważenia. Zmierzamy więc w dobrą stronę. Prawo daje wiele narzędzi chroniących przed dyskryminacją, ale problem tkwi w ich stosowaniu, choćby przez dowolność interpretacji skarżonych zachowań. Tymczasem prawo jest jedno – mówi w rozmowie z Aleksandrą Partyk z serwisu prawo.pl Paula Sawicka – przewodnicząca Rady Programowej Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i wiceprezeska Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw.

10 grudnia przypada Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, tego dnia kończy się też obchodzenie „16 Dni Akcji Przeciwko Przemocy ze względu na Płeć”. 

Aleksandra Partyk: Porozmawiajmy o tolerancji i dyskryminacji. Czy Pani zdaniem obecnie wiele grup społecznych można uznać za dyskryminowane?

Paula Sawicka: Krótka odpowiedź brzmi: tak, wiele. Wymieńmy: ze względu na rasę i narodowość, religię i płeć, światopogląd, wiek, niepełnosprawność. Dyskryminacja jakichkolwiek grup społecznych jest skutkiem wzbudzania nienawiści do nich. Mówmy zatem o nienawiści rasowej, religijnej itd.  Zmieniająca się dynamicznie rzeczywistość i poszerzanie się świata jednostek zmusza, by dostrzec, że są wśród nas ludzie inni niż my. Odrzucanie ich, bo są obcy, dyskryminowanie to jeden ze sposobów radzenia sobie z nieznanym. Służy temu uogólnione i uproszczone, stereotypowe, zazwyczaj nieprawdziwe postrzeganie tej innej grupy – jako gorszej, godnej pogardy, a zarazem zagrażającej. Stereotypy, uprzedzenia zakorzenione w świadomości zbiorowej i podtrzymujące strach przed obcym istnieją w życiu społecznym od zawsze. Napędzała je odmienność wynikająca m.in. z religii czy koloru skóry. A wzmocniło rozbudzone współcześnie poczucie narodowe. Stereotypy rasistowskie, antysemickie, religijne są silnie zakorzenione w świadomości społecznej. Ludzkość może się niechlubnie poszczycić wykorzystywaniem nienawiści przez nie wzbudzanej do wszczynania krwawych wojen. Sytuacja społeczna i geopolityczna sprawia, że dziś w przestrzeni publicznej pojawiają się ludzie dyskryminowani, lecz do niedawna pozostający w ukryciu lub naszej przestrzeni nieobecni. Niechęć i wrogość wobec nich była powszechnie tolerowana. Obojętność wobec zła dyskryminacji to druga twarz nienawiści. Przykładowo, homoseksualizm akceptowany w starożytności, a następnie przez stulecia potępiany wyszedł z ukrycia i w dobie równości praw obywatelskich osoby nieheteronormatywne zasadnie żądają ich dla siebie. Społecznicy odradzającego się życia obywatelskiego w Polsce po 1989 r. przywracali do życia społecznego, wstydliwie skazane na życie w ukryciu osoby i dzieci z niepełnosprawnościami. Obecne są silne ruchy kobiet żądających równego traktowania. Wszyscy ci inni, postrzegani jako obcy i zagrażający wzbudzają niechęć, nienawiść i skłonność do dyskryminowania ich jako gorszych, niepełnowartościowych członków społeczeństwa. Uchodźcy, migranci to kolejne dyskryminowane z powodu inności i obcości grupy.

Obecnie, inaczej niż kiedyś, policjanci przyjmujący zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa z nienawiści nie okazują lekceważenia. Zmierzamy więc w dobrą stronę. Prawo daje wiele narzędzi chroniących przed dyskryminacją, ale problem tkwi w ich stosowaniu, choćby przez dowolność interpretacji skarżonych zachowań. Tymczasem prawo jest jedno – mówi w rozmowie z Aleksandrą Partyk z serwisu prawo.pl Paula Sawicka – przewodnicząca Rady Programowej Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i wiceprezeska Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw.

10 grudnia przypada Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, tego dnia kończy się też obchodzenie „16 Dni Akcji Przeciwko Przemocy ze względu na Płeć”. 

Aleksandra Partyk: Porozmawiajmy o tolerancji i dyskryminacji. Czy Pani zdaniem obecnie wiele grup społecznych można uznać za dyskryminowane?

Paula Sawicka: Krótka odpowiedź brzmi: tak, wiele. Wymieńmy: ze względu na rasę i narodowość, religię i płeć, światopogląd, wiek, niepełnosprawność. Dyskryminacja jakichkolwiek grup społecznych jest skutkiem wzbudzania nienawiści do nich. Mówmy zatem o nienawiści rasowej, religijnej itd.  Zmieniająca się dynamicznie rzeczywistość i poszerzanie się świata jednostek zmusza, by dostrzec, że są wśród nas ludzie inni niż my. Odrzucanie ich, bo są obcy, dyskryminowanie to jeden ze sposobów radzenia sobie z nieznanym. Służy temu uogólnione i uproszczone, stereotypowe, zazwyczaj nieprawdziwe postrzeganie tej innej grupy – jako gorszej, godnej pogardy, a zarazem zagrażającej. Stereotypy, uprzedzenia zakorzenione w świadomości zbiorowej i podtrzymujące strach przed obcym istnieją w życiu społecznym od zawsze. Napędzała je odmienność wynikająca m.in. z religii czy koloru skóry. A wzmocniło rozbudzone współcześnie poczucie narodowe. Stereotypy rasistowskie, antysemickie, religijne są silnie zakorzenione w świadomości społecznej. Ludzkość może się niechlubnie poszczycić wykorzystywaniem nienawiści przez nie wzbudzanej do wszczynania krwawych wojen. Sytuacja społeczna i geopolityczna sprawia, że dziś w przestrzeni publicznej pojawiają się ludzie dyskryminowani, lecz do niedawna pozostający w ukryciu lub naszej przestrzeni nieobecni. Niechęć i wrogość wobec nich była powszechnie tolerowana. Obojętność wobec zła dyskryminacji to druga twarz nienawiści. Przykładowo, homoseksualizm akceptowany w starożytności, a następnie przez stulecia potępiany wyszedł z ukrycia i w dobie równości praw obywatelskich osoby nieheteronormatywne zasadnie żądają ich dla siebie. Społecznicy odradzającego się życia obywatelskiego w Polsce po 1989 r. przywracali do życia społecznego, wstydliwie skazane na życie w ukryciu osoby i dzieci z niepełnosprawnościami. Obecne są silne ruchy kobiet żądających równego traktowania. Wszyscy ci inni, postrzegani jako obcy i zagrażający wzbudzają niechęć, nienawiść i skłonność do dyskryminowania ich jako gorszych, niepełnowartościowych członków społeczeństwa. Uchodźcy, migranci to kolejne dyskryminowane z powodu inności i obcości grupy.

Dzisiaj 10 grudnia – Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka.

W tym dniu wracamy do słów prof. Wiktora Osiatyńskiego – jednego z największych orędowników praw człowieka w Polsce. Prof. Osiatyński mówił, że „prawa człowieka to tylko jedna z zasad, które powinny obowiązywać w demokratycznym państwie prawa„.

Życzymy nam wszystkim, aby przestrzeganie praw człowieka było standardem, o który nie trzeba walczyć i upominać się, zwłaszcza w państwie demokratycznym.

Przypomnijmy, że prawa człowieka są:

powszechne przyrodzone niezbywalne nienaruszalne naturalne niepodzielne

***

Projekt finansowany przez Unię Europejską. Poglądy i opinie wyrażone w materiałach są wyłącznie poglądami autorów i nie muszą odzwierciedlać stanowiska Unii Europejskiej ani Agencji. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dofinansowanie nie ponoszą za nie odpowiedzialności.

Publikujemy tekst Przemysława Wiszniewskiego, członka Zarządu Otwartej Rzeczpospolitej, będący refleksją po kolejnych obchodach Dnia Niepodległości. Tekst został opublikowany w Gazecie Wyborczej.

Cały dzień grabiłem liście w ogrodzie, zostawiwszy stertę dla jeży, nadmiar popakowałem w worki. Basia upichciła pyszną pomidorową. Wiem, wiem, powinien być żurek, ale to przy innej okazji. Jak powinno się celebrować Narodowe Święto Niepodległości? Nie wiem, chyba nie ma szczególnych zaleceń. Gdy w nazwie pojawia się epitet „narodowy”, od razu nabieram dystansu, bo unikam tego, co bombastyczne i tromtadrackie.

Historię Polski znam dość dokładnie, z podręczników i przekazów rodzinnych, a także na podstawie własnych doświadczeń życiowych, naznaczonych historycznymi odpryskami. Czy jestem patriotą? Mam wątpliwości, gdyż brak na moim ciele tatuażu z orłem i nie owijam się flagą. 11 listopada stanowczo nie warto nam wychodzić z domu, nie ze strachu, raczej z potrzeby kontestowania. Patriotyzm na pokaz jest tyleż groteskowy, co niewiarygodny.

Moje miasto tego dnia przechodzi we władanie brunatnych koszul i z tego powodu zazdroszczę innym miastom, zwłaszcza Gdańskowi, gdzie dziś przebywał premier Tusk, zaledwie osiem lat starszy ode mnie, więc prawie rówieśnik. Znakomicie sobie radzi politycznie mimo złożonej sytuacji, zaś jego bodaj największym osiągnięciem z mojego punktu widzenia jest powołanie Waldemara Żurka na ministra sprawiedliwości.

107 lat temu Polska odzyskała niepodległość.

Z okazji dzisiejszego święta przypominamy przesłanie Władysława Bartoszewskiego:

„Dla mnie patriotyzm jest wartością. To znaczy czymś pozytywnym. Postawą wolną od demagogicznych podniet, od paranoicznego węszenia za wrogiem. Postawą na rzecz czegoś, a nie przeciw komuś. Na rzecz godności, która wiąże się nieodmiennie z szacunkiem dla ludzi innego pochodzenia, innej wiary. Bo uznanie różnorodności kulturowej, różnorodności pamięci pokoleń, rozmaitości tradycji wzbogaca wspólnotę państwową. Na rzecz czegoś! Na rzecz szklanych domów! Ja wiem, że dziś Żeromski nie w modzie, ale te szklane domy trafnie symbolizowały coś czystego, przejrzystego – przeciwstawiającego się zaduchowi, ciasnocie poglądów, ciemnocie”.

W ramach projektu RAISE przygotowaliśmy minikampanię społeczną opartą na wynikach badań dotyczących postrzegania nierówności między grupą większościową (Polacy) a grupami mniejszościowymi w Polsce.

Badania pokazały, że decyzje dotyczące pracy czy wynajmu mieszkania podejmowane są nie na podstawie umiejętności, potrzeb czy charakteru człowieka, a na podstawie jego lub jej narodowości. Powstałe animacje w prosty, symboliczny sposób pokazują te codzienne sytuacje, w których uprzedzenia stają się barierą dla równego traktowania. Każda z nich kończy się mocnym, wspólnym przesłaniem.

Zatrudniasz? Zatrudnij człowieka, nie paszport.

Animacja poświęcona jest sytuacji Ukrainek na rynku pracy w Polsce. Pokazuje, jak decyzje o zatrudnieniu bywają zdeterminowane narodowością, a nie kompetencjami. To apel o równość i sprawiedliwość w miejscu pracy, niezależnie od pochodzenia.

Wynajmujesz? Patrz na człowieka, nie w paszport.

Druga animacja skupia się na Ukraińcach poszukujących mieszkań w Polsce. Ukazuje, że narodowość często staje się nieuzasadnioną przeszkodą w wynajmie. Kampania zachęca, by spojrzeć na człowieka, nie na jego dokumenty.

„Niestety, statystyki pokazują, że nawet 7 na 10 młodych osób LGBTQ+ doświadczyło jakiejś formy przemocy” – mówi Krystyna Piątkowska, psychoedukatorka Fundacja GrowSPACE.

Tęczowy Piątek to akcja zainicjowana w 2016 roku przez Kampanię Przeciw Homofobii. Celem akcji jest zapobieganie dyskryminacji i szykanowaniu uczniów, pokazywanie, że w szkole wszyscy mogą być sobą i powinni czuć się bezpiecznie. Wydarzenie organizuje się w każdy ostatni piątek października.

„Najważniejsze jest życie, a jak jest życie, to najważniejsza jest wolność. Ale potem oddaje się życie za wolność i wtedy nie wiadomo, co jest najważniejsze”. Marek Edelman

Piotr Szczęsny, który 19 października 2017 roku dokonał aktu samospalenia na placu Defilad w Warszawie, rozstrzygnął ten dylemat zgodnie z własnym głębokim przekonaniem.

Przypominamy Jego manifest.

Pamiętamy!

Rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek przedstawił w Sejmie RP informację o działalności RPO oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w roku 2024. 7 października 2025 r. na posiedzeniu plenarnym, a 25 września 2025 r. z informacją zapoznała się sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Rzecznik odpowiadał też na pytania posłów.

Rzecznikowi towarzyszyli zastępcy RPO Wojciech Brzozowski i Stanisław Trociuk.

Na wstępie Rzecznik podkreślił, że podstawowym obowiązkiem RPO jest analizowanie wniosków od obywateli. Następnie omówił najważniejsze dane statystyczne podsumowujące działalność w 2024 r.

W 2024 roku do Biura RPO wpłynęło ok. 78 tys. wniosków. Pracownicy Biura udzielili ponad 31 tys. porad telefonicznych. Przyjęto w sumie 2 tys. interesantów. Marcin Wiącek wskazał, że poza BRPO w Warszawie funkcjonują trzy biura Pełnomocników Terenowych RPO we Wrocławiu, Gdański i Katowicach, a także działa 7 punktów przyjęć interesantów w Białymstoku, Bydgoszczy, Koszalinie, Krakowie, Lublinie, Szczecinie i Wałbrzychu.

Rozpatrzono ok. 33 tys. spraw, w połowie były to wyjaśnienia o przysługujących wnioskodawcom środkach działania – do prowadzenia podjęto ponad 12 tys. spraw.

Rzecznik przedstawił 269 wystąpień generalnych różnym organom, w tym wskazujące na potrzebę zmiany prawa. Marcin Wiącek wyjaśnił, że adresaci wystąpień w większości podzielają poglądy prawne RPO i przedstawiają obszerne odpowiedzi.

W Senacie Rzeczypospolitej Polskiej odbyła się dzisiaj konferencja „Portrety Patriotek. Wspomnienie Zofii Kuratowskiej„. Spotkanie było okazją do przypomnienia Zofii Kuratowskiej – wybitnej lekarki, działaczki opozycji demokratycznej, uczestniczki Okrągłego Stołu, wicemarszałkini Senatu, ambasadorki w RPA. Dla nas postaci niezwykle ważnej. Często przypominamy tutaj Jej słowa: „Chciałabym, aby wszyscy mieszkający w Polsce czuli się w niej dobrze„.

W trakcie konferencji marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska wraz z synem prof. Kuratowskiej, prof. Kazimierzem Leawartowskim, odsłonili tablicę poświęconą „sumieniu polskiego Senatu”, jak nazywano prof. Kuratowską.

Starania o umieszczenie tablicy trwały od 2021 roku, a zaczęły się od listu współpracowników i przyjaciół prof. Kuratowskiej (m.in. Barbara Lis-Udrycka, Marek Balicki, Barbara Labuda, Paula Sawicka, Kazimierz Lewartowski, Ludwika Wujec, Zbigniew Bujak, Krzysztof Dołowy, Zbigniew Janas, Władysław Frasyniuk), zainicjowanego przez nasze Stowarzyszenie. Cieszymy się, że po tylu latach upamiętniono w Senacie osobę, która walnie przyczyniła się do odbudowy naszego kraju, naszej demokracji po 1989 roku.

Polskie Stowarzyszenie Twórców i Przyjaciół Teatru Lalek im. Jana Wilkowskiego

Polskie Stowarzyszenie imienia Janusza Korczaka

zapraszają

na otwarcie pierwszej części projektu ścieżki edukacyjnej wokół PKIN, czyli,,Szklany spacer”

upamiętniający ostatnią wojenną siedzibę (1941-1942) Domu Sierot Janusza Korczaka.

Uroczystość odbędzie się

22 września 2025 o godz. 14.00

po zachodniej stronie wejścia do Teatru Lalka – PKIN (od ulicy Świętokrzyskiej).

Z tego miejsca Janusz Korczak (Henryk Goldszmit), Stefania Wilczyńska, cały personel oraz wychowankowie zostali wypędzeni na Umschlagplatz, a stamtąd wywiezieni do obozu zagłady w Treblince.

Faktyczny Dom Kultury oraz osoby, dla których Halina Bortnowska była przyjaciółką, nauczycielką i przewodniczką zapraszają na spotkanie, które będzie okazją do wspólnego czytania, rozmowy i przypomnienia Jej niezwykłego dorobku.

Rozmawiają: Antoni Dąbrowski, Renata Sowińska, Barbara Krywoszejew, Jan Dąbrowski, Marta Smagowicz.
Prowadzi: Remigiusz Grzela.

23 września 2025 roku o godz. 18:00, Faktyczny Dom Kultury (ul. Gałczyńskiego 12, Warszawa).

Halina Bortnowska była publicystką, filozofką, teolożką i autorką metody warsztatowej angażującą w sprawy społeczne, wzmacnianie praw człowieka i pracę z grupami. Jako autorka i redaktorka „Znaku”, „Tygodnika Powszechnego”, działaczka opozycji demokratycznej, współzałożycielka między innymi Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita oraz Warsztatów Dziennikarskich Młodych „Polis” działała na rzecz dialogu, pojednania, solidarności.

Trzydzieści cztery lata temu,10 września 1991 roku, zmarł Jan Józef Lipski.

Jedna z najważniejszych dla nas osób – współzałożyciel KOR – u, opozycjonista, krytyk literacki, żołnierz AK.

Autor eseju „Dwie Ojczyzny, dwa patriotyzmy„.

Mówił: „Patriotyzm jest z miłości – i do miłości ma prowadzić„.

31 sierpnia w Teatrze Wielkim podczas finałowego koncertu Festiwalu Kultury Żydowskiej „Warszawa Singera” izraelski śpiewak David D’Or został zaatakowany.

Konstanty Gebert mówi o tym, że atak ten jest zwiastunem nadchodzących czasów. O tym, że dajemy sobie prawo do ataków na drugą osobę tylko dlatego, że posiada określone obywatelstwo. I o tym, że uznanie oblania farbą za słuszną formę protestu prowadzi do stwierdzenia, że nie ma żadnego państwa, którego obywateli nie można by potraktować w ten sposób.