Wiadomości z Otwartej Rzeczpospolitej

2024/07/15

Marsz Pamięci 2024

W tym roku już po raz trzynasty ulicami Warszawy przejdzie, organizowany przez Żydowski Instytut Historyczny, Marsz Pamięci, podczas którego upamiętnione zostaną ofiary Wielkiej Akcji Likwidacyjnej w getcie warszawskim w 82. rocznicę jej rozpoczęcia.

Marsz wyruszy 22 lipca o godz. 18:00 spod pomnika Umschlagplatz w Warszawie (ul. Stawki 10, róg Dzikiej) i przemierzy symboliczną trasę ulicami Stawki, Andersa, Anielewicza, Zamenhofa, a zakończy się na Dzielnej 5, gdzie odbędzie się odsłonięcie instalacji artystycznej, usłyszymy też pieśń kantora i odczytane zostaną fragmenty pism rabinów. 

2024/07/14

Polacy ratujący Żydów. Maria i Stanisław Ossowscy byli wyjątkowi na dwa sposoby

Zachęcamy do lektury opublikowanego w sobotnim wydaniu Ale Historia artykułu Antoniego Sułka (emerytowany profesor Wydziału Socjologii UW, członek PAN, członek Rady Programowej otwartej Rzeczpospolitej) i Róży Sułek (kustoszka Księgozbioru Ossowskich w bibliotece ISNS UW, laureatka Nagrody Historycznej „Polityki” za edycję „Dzienników” Stanisława Ossowskiego).

„Mieszkanie Marii i Stanisława Ossowskich było nie tylko kryjówką przed wszechobecnymi w Warszawie szmalcownikami

Gdy w grudniu 2022 roku na domu przy ul. Krasińskiego na Żoliborzu, w którym w latach 1932-74 mieszkali jedni z najwybitniejszych polskich socjologów, Maria i Stanisław Ossowscy, została odsłonięta tablica ku ich pamięci, to znalazła się na niej także informacja, że „w czasie okupacji w ramach »Żegoty« udzielali pomocy Żydom”.

O ich ratowaniu przez Ossowskich niewiele wiadomo, ale przynajmniej wiadomo dlaczego. Informacje o tej działalności pochodzą niemal wyłącznie od osób trzecich, gdyż samo profesorostwo tematów tych unikało, traktując pomoc obarczoną ryzykiem utraty własnego życia jako normalną ludzką powinność.

Można jednak zebrać rozproszone wiadomości o pomocy udzielanej przez Ossowskich ginącym Żydom oraz pokazać ich udział na tle innych osób i środowisk, a tym samym wzbogacić wiedzę o relacjach polsko-żydowskich w czasie wojny i okupacji”.

Cały artykuł na stronie Gazety Wyborczej.

2024/07/10

Rocznica zbrodni w Jedwabnem

10 lipca 1941 roku, kilkanaście dni po wycofaniu się wojsk radzieckich i zajęciu miasta przez Niemców, około godziny 10 polscy mieszkańcy Jedwabnego i okolicznych miejscowości zaczęli spędzać Żydów z miasteczka na rynek. Tam bili ich i upokarzali, a kilku zabili. Spośród zebranych wyselekcjonowali kilkadziesiąt osób, w tym rabina Awigdora Białostockiego, i zmusili ich do zniszczenia pomnika Lenina znajdującego się przy ul. Dwornej. Następnie grupę tę zaprowadzili za miasto, zamordowali i zakopali wraz z popiersiem Lenina w przygotowanym wcześniej dole wewnątrz stodoły Śleszyńskiego. Później pozostałych na rynku kilkuset Żydów zapędzili do tej samej stodoły, którą oblali naftą i podpalili.

Zbrodni dokonało kilkudziesięciu mieszkańców Jedwabnego i okolic, a wielu innych było świadkami tych zajść. W miasteczku przebywali również uzbrojeni Niemcy. Obserwowali wydarzenia, najprawdopodobniej je zainspirowali zgodnie z dyrektywą Reinharda Heydricha o zachęcaniu ludności na nowo zajmowanych terenach do antyżydowskich pogromów, ale ich udział był ograniczony.

2024/07/05

Oświadczenie Prezesa Zarządu i Przewodniczącej Rady Programowej „Otwartej Rzeczpospolitej”

Warszawa, 5 lipca 2024 roku

Oświadczenie Prezesa Zarządu i Przewodniczącej Rady Programowej
„Otwartej Rzeczpospolitej”

W związku z wieloma krytycznymi reakcjami, które wywołał tekst Magdaleny Czyż „Ach, ten tyłeczek mojego wykładowcy” („Gazeta Wyborcza”, 29–30 czerwca 2024), oświadczamy, że wyrażone w nim stwierdzenia i poglądy należą wyłącznie do autorki i że wielu  członków Stowarzyszenia „Otwarta Rzeczpospolita” stanowczo się z nimi nie zgadza. Tezy tam sformułowane nie mogą więc być w żadnym wypadku traktowane jako stanowisko Stowarzyszenia, jego Zarządu czy Rady Programowej. Magdalena Czyż już jakiś czas temu zgłosiła rezygnację ze stanowiska wiceprezesa „Otwartej Rzeczpospolitej” (czekaliśmy tylko na jej oświadczenie na piśmie), a obecnie zrzekła się również członkostwa w Stowarzyszeniu, tak więc wypowiada się wyłącznie w swoim imieniu.

Przewodnicząca Rady Programowej OR – Paula Sawicka

Prezes Zarządu OR – Marek Gumkowski

2024/07/04

78. rocznica pogromu kieleckiego

Dzisiaj, 4 lipca, mija 78 lat od pogromu kieleckiego. Wzburzony tłum, podżegany pogłoskami dotyczącymi rzekomego mord rytualnego, wraz z żołnierzami i milicjantami dokonał pogromu na żydowskich mieszkańcach miasta – osobach, które przeżyły Holokaust. Zbrodnia w Kielcach, w kamienicy przy ul. Planty 7/9, spowodowała żydowski exodus z Polski. Zginęło wówczas 37 Żydów, a 35 zostało rannych. Śmierć poniosło również 3 Polaków.

Przypominamy tekst Juliana Przybosia „Hańba antysemityzmu”. Opublikowany rok po tragicznych wydarzeniach nadal jest boleśnie aktualny. I my dzisiaj często, podobnie jak autor „Równania serca”, stajemy bezradni wobec irracjonalnego bestialstwa i nienawiści.

 

 

2024/07/02

Deklaracja solidarności z twórcami i dyrekcją Muzeum II Wojny Światowej

Przeprowadzane zmiany nie służą usuwaniu kogokolwiek z kart historii. Przywracają one spójność wystawie, która pokazuje specyfikę polskiego doświadczenia z fenomenem Polskiego Państwa Podziemnego na czele, prezentując ją na tle porównawczym – czytamy w liście podpisanym przez 163 sygnatariuszek i sygnatariuszy.

2 kwietnia 2024 r. prof. Rafał Wnuk przejął obowiązki dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Jedną z jego pierwszych decyzji było przywrócenie kształtu wystawy stałej do stanu sprzed kontrowersyjnej, wprowadzonej wbrew woli twórców, ingerencji ekipy dyrektora Karola Nowackiego. Decyzja obecnego dyrektora wzbudziła różnorodne reakcje: pozytywne, ze względu na przywrócenie spójności wystawie, a także negatywne, gdyż wśród elementów usuniętych z wystawy były m.in. materiały dotyczące o. Maksymiliana Marii Kolbego czy rodziny Ulmów. Decyzję Rafała Wnuka krytykował m.in. wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz.

Ostatecznie dyrekcja Muzeum II Wojny Światowej wydała 29 czerwca komunikat, w którym przyznała, że dostrzega potrzebę znalezienia stosownego miejsca dla o. Kolbego i rodziny Ulmów na wystawie stałej. Zapowiedziała też, że takie miejsce znajdzie. Poniższa deklaracja jest głosem w debacie nad relacjami między polityką, historią i muzealnictwem.

2024/06/27

Wspominamy Halinę Bortnowską

Warszawski Klub Tygodnika Powszechnego zaprasza na spotkanie pamięci Haliny Bortnowskiej.

Spotkanie z udziałem przyjaciół, znajomych i wdzięcznych ludzi, dla których była oknem na lepszy świat odbędzie się 6 lipca 2024 roku o godz. 16:00 w Domku Fińskim PM (Jazdów 3/12, Warszawa).

 

2024/06/25

Dziecięcy Trakt Królewski – zaproszenie

W imieniu Andrzeja Rukowicza – pomysłodawcy Dziecięcego Traktu Królewskiego – przekazujemy poniższe zaproszenie.

Na ścianie budynku Szkoły Podstawowej nr 195 im. Króla Maciusia (ul. Króla Maciusia 5) powstał kolejny mural związany z autorem powieści Król Maciuś Pierwszy, w ramach projektu Dziecięcy Trakt Królewski. Tym razem obok Janusza Korczaka jego najbliższa współpracownica, prowadząca Dom Sierot, Stefania Wilczyńska. To przywracanie należnego jej miejsca, wyjście z cienia.

Taką rolę spełnia również książka Magdaleny Kicińskiej „Pani Stefa” (Wydawnictwo Czarne).

Serdecznie zapraszamy na spotkanie z autorką w Wawerskim Centrum Kultury filia Marysin, ul. Korkowa 119/123 w czwartek 27 czerwca o godz. 18.00.

Konkurs

im. J. j. Lipskiego

Monitoring

W sobotę, 13 lipca, Kielce były świadkiem IV Marszu Równości, który rozpoczął się o godzinie 13 na Skwerze imienia Ireny Sendlerowej, miejscu wcześniejszego Tęczowego Pikniku Europejskiego. Marsz prze...
Czy profesor i pracownik poznańskiego Instytutu Zachodniego wykorzystuje media społecznościowe jako platformę do obrażania innych? Chodzi o prof. Stanisława Żerko, który ministrę klimatu i znanego akt...
Coraz więcej samozwańczych grup chwali się gotowością do "obrony polskich granic" na własną rękę. Od drugiej połowy czerwca rośnie liczba takich grup, organizują "spacery" w lasach przy granicy polsko...
Nagonkę na bibliotekę im. J. Iwaszkiewicza w Obornikach Śląskich za tęczową wystawę wokół Miesiąca Dumy społeczności LGBT zainicjowała miejscowa parafia. I na tym nie poprzestaje, zachęcając wiernych,...
96 proc. europejskich Żydów uważa, że rośnie fala antysemickich zachowań, a europejskie rządy niewiele robią, by z tym walczyć. To wynik badania przeprowadzonego przez Agencję Praw Podstawowych Unii E...
Fale spamu, trollingu i hejtu chcą zatrzymać dzięki sztucznej inteligencji władze Muzeum Auschwitz. Placówka nawiązała współpracę ze startupem, który oferuje narzędzia automatycznej moderacji komentar...
List środowisk prawniczych do Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska za pośrednictwem Ministry ds. Równości Pani Katarzyny Kotuli orazPrzewodniczącego Komitetu Stałego Rady Ministrów M...
- Po wielu miesiącach spotkać, negocjacji i pracy zespołu eksperckiego - projekt ustawy o związkach partnerskich oficjalnie znalazł na ścieżce rządowej – poinformowała w poniedziałek ministra ds. Równ...
Zostali ustawieni przed aparatem z palcami przystawionymi do głowy, imitującymi zwierzęce rogi i uszy. Fotografie opublikował w sieci Paweł Wyrzykowski, który przedstawia się jak lider Konfederacji w ...