Szanowni Państwo, Drodzy Przyjaciele,

Od 1999 roku Otwarta Rzeczpospolita przeciwdziała nienawiści w przestrzeni publicznej. Robimy to dzięki wsparciu ludzi dobrej woli, którym bliskie są ideały społeczności wolnej od uprzedzeń, szanującej drugiego człowieka, upominającej się o jego godność.

Dziękujemy za to wsparcie i polecamy się życzliwej uwadze przy rozliczaniu tegorocznych zeznań podatkowych.

Wpływ z 1,5% Państwa podatku to nie tylko wsparcie finansowe, ale też sygnał, że nasze działania mają sens.

Ze środków tych możemy kontynuować naszą działalność strażniczą i interwencyjną, prowadzić monitoring nienawistnych treści, organizować debaty publiczne i nagradzać najlepsze prace magisterskie w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego.

16 kwietnia 2026 roku odbyła się XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana. Obrady pod hasłem Nie włączaj do dyskusji uczuć wobec drugiej osoby, …czyli o tym jak rozmawiać w skrajnie spolaryzowanym społeczeństwie dedykowane były pamięci Janusza Grzelaka – współtwórcy Otwartej Rzeczpospolitej, działacza opozycji demokratycznej w okresie PRL, obrońcy praw człowieka, uczestnika obrad Okrągłego Stołu, naszego Przyjaciela.

Debatę otworzyła przewodnicząca Rady Programowej Otwartej Rzeczpospolitej Paula Sawicka oraz Andrzej Seweryn – Dyrektor Naczelny Teatru. Na początku spotkania Paula Sawicka wręczyła, razem z Bogdanem Białkiem, Laur Marka Edelmana „Za Ratowanie Człowieczeństwa”. Tegoroczną laureatką została Anna Husarska.

Następnie Laureatka, obok Tomasza Grzyba i Wawrzyńca Smoczyńskiego, wzięła udział w dyskusji moderowanej przez Dominikę Bulską.

Na fotografii zrobionej 19 kwietnia 1945 roku widzimy Marka Edelmana na gruzowisku w jakie zostało zamienione walczące getto. To ruiny „terenu szczotkarzy”, którym dowodził, dokładniej, kamienicy przy Świętojerskiej 34, gdzie zginął Michał Klepfisz i gdzie spoczywa. Odtąd, do swojej śmierci w 2009 roku, każdego 19 kwietnia w południe Marek Edelman zjawiał się w „getcie centralnym”, terenie dowodzonym przez Mordechaja Anielewicza i miejscu wybranym wkrótce na Pomnik Bohaterów Getta, a potem już przy pomniku, skąd dzisiejszymi ulicami Zamenhofa, Dubois i Stawki, zmierzał na Umschlagplatz śladami Żydów wywożonych stąd do Treblinki, trasą ustanowioną w 1988 roku jako Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów.

Przychodził tam prywatnie, zawsze czekał na uboczu na zakończenie oficjalnych uroczystości, bo składał swój osobisty hołd  mieszkańcom getta.

„Stoję tu samotny, stoję tu z przypadku, jak prawdopodobnie całe życie. (…) Za mną jest nicość. Nicość, w którą odeszły setki tysięcy ludzi, których odprowadzałem do wagonów. Nie mam prawa mówić w ich imieniu, bo nie wiem, czy ginęli z nienawiścią, czy katom przebaczali. (…) Ale mam obowiązek czuwać, żeby pamięć o nich nie zaginęła. Wiem, że potrzebna jest pamięć o tych kobietach, dzieciach, ludziach starych i młodych, którzy odeszli w nicość, zostali zamordowani bez sensu i bez powodu.”

W tym roku, w niedzielne południe, spotkajmy się przy Pomniku Szmula Zygielbojma. Dziś, 17 lat po śmierci Marka Edelmana, wiele osób może jeszcze pamiętać, jak licznie towarzyszyliśmy mu, gdy przemierzał Trakt Pamięci.

Otwarta Rzeczpospolita – Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii

Dwudziestego drugiego marca bieżącego roku w większości polskich kościołów odczytano list pasterski Episkopatu przypominający 40. rocznicę wizyty Jana Pawła II w rzymskiej synagodze. Był to jeden z najdonioślejszych tekstów skierowanych do wiernych Kościoła katolickiego jakie pojawiły się w sferze publicznej w ostatnich miesiącach, a nawet latach. List ma charakter teologiczny, jednak jego znaczenie daleko wykracza poza wymiar kościelny czy duchowy.

By zrozumieć jego wagę, trzeba – używając języka kościelnego – umieścić go w kontekście „znaków czasu”. A czasy, zarówno w Polsce jak i w całym obszarze kiedyś nazywanym „światem zachodnim”, są niezwykle groźne. Dzisiejsze wybory i decyzje mogą mieć dalekosiężne i być może nieodwracalne skutki. Zasady prawne i fundamenty polityczne zainicjowane przez świat Zachodu, na których opierał się powojenny ład w poszczególnych krajach  i na świecie, są obecnie podważane. Toczą się wojny, które wybuchły dlatego, że owe zasady zostały złamane.

W wielu krajach dochodzi do podziałów społecznych, które już przekroczyły lub są na granicy przekroczenia norm wyznaczających cywilizowany dyskurs polityczny. Przebiegają one według wyraźnie zarysowanych linii:

8 kwietnia Romki i Romowie obchodzą jedno z najważniejszych dla nich świąt – Międzynarodowy Dzień Społeczności Romskiej.

Na romskiej fladze znajdują się trzy kolory: niebieski, czerwony i zielony.
Niebieski to wolność i niebo.
Czerwony to symbol nieustannego ruchu i nawiązanie do indyjskich korzeni.
Zielony to natura i życie.

Okażmy nasze wsparcie i solidarność z Romami i Romkami – największą mniejszością etniczną w Europie i jedną z czterech mniejszości etnicznych w Polsce.