Wiadomości z Otwartej Rzeczpospolitej

2026/08/02

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti

2 sierpnia obchodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti.

W III Rzeszy Romów uznano za grupę aspołeczną i w większości „nieczystą rasowo”. Podobnie jak Żydów, objęto ich dyskryminacyjnym ustawodawstwem, wprowadzając m.in. obowiązek rejestracji i ograniczenia poruszania się.

Masowa eksterminacja Romów rozpoczęła się w 1941 roku po wybuchu wojny z ZSRR. Na zajmowanych terenach ginęli, podobnie jak Żydzi, w masowych egzekucjach dokonywanych przez Einsatzgruppen. Jesienią 1941 roku w odizolowanej części getta łódzkiego osadzono około 5 tysięcy Romów deportowanych z Niemiec. Kilka miesięcy później wszyscy zostali zamordowani w Kulmhof (Chełmnie n. Nerem) – pierwszym nazistowskim ośrodku zagłady.

Aby rozwiązać tzw. kwestię cygańską (Zigeunerfrage) władze III Rzeszy postanowiły osadzić Romów w obozie koncentracyjnym. Na rozkaz Heinricha Himmlera w lutym 1943 r. w jednym z sektorów Auschwitz-Birkenau utworzono obóz, do którego deportowano całe cygańskie rodziny. Znaleźli się tam Romowie z Niemiec, Austrii, Czech i Polski, a także Francji, Holandii, Jugosławii, Belgii, ZSRR, Litwy i Węgier.

Wieczorem 2 sierpnia 1944 roku Niemcy przystąpili do likwidacji tzw. obozu cygańskiego (Zigeunerlager) w Auschwitz – Birkenau. W komorach gazowych zamordowano wówczas 2897 Romów.

2026/08/01

82. rocznica wybuchu powstania warszawskiego

82 lata temu, 1 sierpnia 1944 roku, wybuchło powstanie warszawskie.

Przypominamy słowa jednej z jego uczestniczek – Wandy Traczyk-Stawskiej:

„My w Powstaniu walczyliśmy przede wszystkim o odzyskanie niepodległości naszej ojczyzny, ale także o to, co było dla nas najważniejsze. O to, żebyśmy byli traktowani nie jak podludzie, tylko żeby każdy z nas był człowiekiem godnym szacunku. O naszą godność ludzką. I każdy, kto wie, czym jest ludzka godność, musi pamiętać, że jej podstawą jest wolność. Że nie wolno nikogo nie szanować dlatego, że ma inny kolor skóry, inne poglądy czy orientację seksualną. O ile nie wyrządza nikomu krzywdy ma prawo taki być.”.

2026/07/31

Nie bądź obojętny – to nasza wspólna sprawa

Wobec ogromnej fali hejtu obywatele powinni pokazać swój zdecydowany i zorganizowany sprzeciw.

W przeciwnym wypadku wspólnie doprowadzimy do katastrofy społecznej, która może zagrozić naszej niepodległości.

Ukrainki i Ukraińcy w Polsce są nie tylko naszymi sojusznikami wobec agresji imperializmu rosyjskiego, są nie tylko istotną częścią naszego społeczeństwa, ale też stanowią ważny element rozwoju gospodarczego Polski. Dopuszczanie do jakichkolwiek aktów agresji wobec Ukrainek i Ukraińców stanowi nie tylko zagrożenie, ale stawia poważne pytanie, czy jako społeczeństwo jesteśmy rzeczywistą częścią demokratycznej, europejskiej cywilizacji.

Wierzymy, że ludzi dobrej woli w Polsce jest więcej niż tych, którzy kierują się nienawiścią i hejtem wobec osób uchodźczych. Widać to było w wielkim solidarnościowym zrywie 2022 roku, a dziś nadszedł czas, byśmy pokazali to kolejny raz.

Dlatego proponujemy wielką społeczną akcję publicznego wsparcia dla Ukrainek i Ukraińców w Polsce. Naklejki, znaczki i wywieszki w publicznych miejscach dadzą solidarnościowe wsparcie i otuchę traktowanym przemocą i hejtem ludziom. Samochody, biura, nawet rowery i nasze domy są świetnym miejscem do pokazania wspólnoty i okazania empatii.

Dzisiaj wsparcie i wspólny wysiłek wojenny na rzecz naszej wspólnej wolności wymagają tysięcy ambasadorów – ludzi dobrej woli. Pokażmy swój sprzeciw wobec fali hejtu nie tylko w mediach społecznościowych, ale na co dzień – na ulicach, w autobusach, pociągach czy innych publicznych miejscach.

Taka naklejka lub znaczek noszony publicznie, będzie też wskazówką, że w sytuacji zagrożenia można zwrócić się do osób tak oznaczonych o wsparcie i pomoc.

Polska bez hejtu, nienawiści i nacjonalizmów – TO NASZA WSPÓLNA SPRAWA – NIE BĄDŹ OBOJĘTNY.

Komitet Obrony Demokracji,
Otwarta Rzeczpospolita – Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii,
Stand With Ukraine Foundation,
Akcja Demokracja,
Związek Ukraińców w Polsce,
Stowarzyszenie im. Tadeusza Mazowieckiego,
Fundacja Ogólnopolski Strajk Kobiet,
Fundacja Aktywna Demokracja
Inicjatywa “Nasz Rzecznik”
Stowarzyszenie wspierające Inicjatywę “Nasz Rzecznik”
Fundacja Folkowisko
Stowarzyszenie Animacji Kultury Pogranicza „Folkowisko”
Fundacja Wymiany Kulturowej toTU toTAM
Stowarzyszenie “NIGDY WIĘCEJ”
Ruch społeczny NIE dla chaosu w szkole 
Fundacja dla Polski/Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców
Fundacja To Proste
Olsztyński Marsz Równości
Fundacja W Stronę Dialogu
Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych 
Fundacja Wspomagania Wsi
Obywatele RP
OJPR SILVA
Lepsza Demokracja
Fundacja RABAN
Stowarzyszenie na rzecz osób LGBT “Tolerado”
Krajowe Forum Oświaty Niepublicznej
Żydowskie Stowarzyszenie Czulent
Forum Długiego Stołu
Stowarzyszenie Miasteczko Poznań 
Polskie Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka

2026/07/31

Członkinie Otwartej Rzeczpospolitej z Nagrodami Miasta Warszawy

W Dniu Pamięci Warszawy, poprzedzającym 82. rocznicę wybuchu powstania warszawskiego, w uznaniu zasług dla stolicy Polski ogłoszono laureatki i laureatów Nagrody Miasta Warszawy.

Wśród laureatek znalazły się dwie członkinie-założycielki Otwartej Rzeczpospolitej – Elżbieta Ficowska Małgorzata Łukasiewicz.

Elżbieta Ficowska – urodziła się w warszawskim getcie w 1942 r. i jest jedną z osób ocalonych przez Irenę Sendlerową. Ukończyła Wydział Psychologii i Pedagogiki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 70. była związana z opozycją demokratyczną, działała w Komitecie Obrony Robotników i współpracowała z Niezależną Oficyną Wydawniczą NOWA. W latach 1989-1990 i 1992-1993 była rzeczniczką prasową i doradczynią Jacka Kuronia. Aktywnie działa na rzecz upowszechniania wiedzy o historii Holokaustu, szczególnie poprzez programy dla młodzieży. W latach 2002-2006 przewodniczyła Stowarzyszeniu Dzieci Holocaustu; jest członkinią Komitetu Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. W 2006 r. została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Małgorzata Łukasiewicz – ukończyła filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. Jako tłumaczka zadebiutowała w 1974 r. na łamach „Literatury na Świecie”. Przetłumaczyła ponad 70 książek z zakresu literatury pięknej i filozofii. Wprowadziła do polskiego obiegu dzieła Roberta Walsera i W.G. Sebalda, przekładała prozę Hermanna Hessego i Patricka Süskinda oraz prace Adorno, Gadamera, Habermasa i Nietzschego. Była jedną z inicjatorek pomocy dla warszawskich i ursuskich robotników wyrzucanych z pracy po protestach w czerwcu 1976 r., potem współpracowała z KSS „KOR”. Należała do redakcji „Tygodnika Solidarność”, w stanie wojennym była internowana. Jest laureatką nagrody miesięcznika „Literatura na Świecie” za całokształt dorobku oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Serdecznie gratulujemy!

2026/07/29

Wiszniewski: Mechanizmy nienawiści. Jak prawicowa propaganda dehumanizuje jednostki i mobilizuje do przemocy ulicznej

Współczesna debata publiczna w Polsce coraz częściej rezygnuje z pluralizmu na rzecz brutalnej polaryzacji, w której przeciwnik polityczny lub przedstawiciel mniejszości przestaje być partnerem w dyskusji, a staje się egzystencjalnym wrogiem. Zjawisko to, napędzane przez prawicową propagandę głównego nurtu oraz radykalne ugrupowania, ewoluowało od agresywnej retoryki medialnej do realnego zagrożenia fizycznego.

Analiza tragicznych wydarzeń z przeszłości, takich jak zabójstwo prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza czy samobójstwo syna posłanki Magdaleny Filiks, pozwala dostrzec przerażający mechanizm: odgórnie sterowana nagonka medialna nieuchronnie prowadzi do tragedii w świecie rzeczywistym. Obecnie analogiczne mechanizmy są coraz mocniej kierowane przeciwko społeczności ukraińskiej, co stwarza bezpośrednie ryzyko wybuchu przemocy o charakterze pogromowym.

2026/07/27

X Marsz Milczenia’44

W dniu 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego Fundacja Aktywna Demokracja zaprasza do udziału w X Marszu Milczenia. Marsz pod hasłem „Zatrzymaj faszyzm” odbywa się pod honorowym patronatem Wandy Traczyk-Stawskiej ps. Pączek.

W ciszy i skupieniu przejdziemy trasą pamięci, jak co roku, by uczcić ofiary Powstania Warszawskiego – zwłaszcza cywilne. W tym roku marsz ma wyjątkowy wymiar – wobec narastających tendencji nacjonalistycznych i profaszystowskich upamiętniamy także ideały, o które walczyli Powstańcy: wolność, równość i godność człowieka.

Program wydarzenia:

16:30 – spotkanie uczestników przy ul. Jana Kilińskiego (róg ul. Długiej), rozdawanie flag i przygotowanie do marszu.
Odczyt wspomnień sanitariuszki Teresy – tradycyjnie przy miejscu, gdzie 1 sierpnia 1944 r. wybuchł tzw. „czołg-pułapka”.
17:00 – sygnał syreny „W” i minuta ciszy.
Po wybrzmieniu syreny – wymarsz z 30-metrową biało-czerwoną flagą. Do jej niesienia potrzebujemy wielu rąk – zachęcamy wszystkich uczestników do włączenia się.

2026/07/22

15 lat od zamachów na wyspie Utøya. Pamiętajmy. Reagujmy. Bądźmy solidarni.

22 lipca mija 15 lat od zamachów terrorystycznych w Oslo i na wyspie Utøya. 77 osób zostało zamordowanych tylko dlatego, że sprawca uznał nienawiść za program polityczny, a przemoc za narzędzie zmieniania świata. Pamięć o ofiarach zobowiązuje nas do czujności wobec wszystkich form nienawiści, wykluczania i dehumanizacji.

Ta rocznica przypomina nam, że przestępstwa motywowane uprzedzeniami zaczynają się od słów, od przyzwolenia na pogardę, od obojętności wobec krzywdy drugiego człowieka. Dlatego tak ważne jest, by reagować – w przestrzeni publicznej, w internecie, w szkołach, miejscach pracy i w codziennych relacjach.

22 lipca jest Europejskim Dniem Wsparcia dla Ofiar Przestępstw z Nienawiści. To dzień solidarności z tymi, którzy doświadczyli nienawiści i przemocy z powodu swojej narodowości, pochodzenia, wyznania, koloru skóry, orientacji seksualnej, tożsamości płciowej, niepełnosprawności czy innych cech, które nigdy nie powinny być powodem wykluczenia lub przemocy. Ich bezpieczeństwo i godność są wspólną odpowiedzialnością nas wszystkich.

Od ponad ćwierć wieku Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita działa na rzecz społeczeństwa wolnego od uprzedzeń, szanującego drugiego człowieka i upominającego się o jego godność. Zachęcamy wszystkich świadków mowy nienawiści i przestępstw motywowanych uprzedzeniami do ich zgłaszania za pośrednictwem platformy www.zglosnienawisc.otwarta.org. Każde zgłoszenie ma znaczenie – pomaga dokumentować skalę zjawiska, przeciwdziałać mu i wspierać osoby, które zostały nim dotknięte.

Pamiętajmy o ofiarach Utøyi. Wspierajmy osoby dotknięte przestępstwami z nienawiści. Reagujmy. Bo solidarność nie jest gestem – jest odpowiedzialnością.

2026/07/22

84. rocznica zagłady warszawskiego getta

Mijają 84 lata od zagłady warszawskiego getta.

22 lipca 1942 r. Niemcy ogłosili decyzję o rozpoczęciu przesiedlenia „na Wschód” Żydów zamkniętych w warszawskim getcie. W rzeczywistości transporty kierowano do obozu zagłady w Treblince, gdzie ofiary zabijano w komorach gazowych. W ciągu dwóch miesięcy, od 22 lipca do 21 września 1942 r. Niemcy deportowali do ośrodka natychmiastowej zagłady w Treblince nie mniej niż 254 tysiące warszawskich Żydów – jedną czwartą przedwojennych mieszkańców stolicy.

 

 

Konkurs

im. J. j. Lipskiego

Monitoring

Karol Nawrocki ponownie skorzystał ze swojego prezydenckiego prawa i ułaskawił trzy osoby. Wśród tego grona znalazł się m.in. Piotr "Staruch" Staruchowicz. Znany jest on przede wszystkim kibicom Legii...
O rosnącej liczbie przestępstw z nienawiści (motywowanych m.in. uprzedzeniami ze względu na przynależność narodową, etniczną, rasową, polityczną lub wyznaniową) mówił w piątek 31 lipca w Sejmie wicemi...
Podróżująca z dzieckiem kobieta miała zwyzywać i pobić 35-letniego taksówkarza z Ukrainy, bo odmówił zatrzymania się pod sklepem monopolowym – informuje TVP3 Katowice. Do zdarzenia doszło w Częstochow...
Warszawska prokuratura regionalna skierowała w piątek (31 lipca) do Sądu Rejonowego dla Warszawy–Śródmieścia akt oskarżenia przeciwko Robertowi Bąkiewiczowi. Jest on oskarżony o popełnienie trzech  pr...
Obywatel Kolumbii podczas zwiedzania byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau robił sobie zdjęcia, wykonując hitlerowskie pozdrowienie. Został skazany za propagowanie nazizmu i pr...
W Prokuraturze Okręgowej w Warszawie zarejestrowano z urzędu postępowanie dotyczące treści publikowanych w Internecie przez podmioty powiązane z federacją Gromda Fight Club, której zawodnik jest podej...
Policjanci zatrzymali 63-letniego mieszkańca gminy Lesznowola podejrzanego o publiczne znieważanie obywateli Ukrainy z powodu ich narodowości. Za zarzucany mu czyn może grozić kara do trzech lat pozba...
W antysemickich atakach poza Izraelem w 2025 roku zginęło 20 osób - wynika z raportu organizacji J7 Large Communities’ Task Force Against Antisemitism, cytowanego przez CBS News. Autorzy raportu odnot...
Zawodnik Gromdy Adam C. ps. Cycu z dwójką znajomych brutalnie pobił we Wrocławiu parę z Ukrainy. Gromda od miesięcy wrzuca do sieci filmiki promujące walki na gołe pięści, wymierzone w Ukraińców i mig...