Wiadomości z Otwartej Rzeczpospolitej

2026/10/13

Ogłaszamy XXXII edycję Konkursu Prac Magisterskich im. Jana Józefa Lipskiego

Otwarta Rzeczpospolita – Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii ogłasza XXXII edycję Konkursu Prac Magisterskich im. Jana Józefa Lipskiego.

Przedmiotem konkursu jest wyłonienie najlepszej pracy magisterskiej z obszaru humanistyki i nauk społecznych dotyczącej zjawisk mających miejsce od XIX w. do współczesności, których tematyka jest bliska zainteresowaniom badawczym i aktywności społecznej Patrona konkursu; są to zwłaszcza takie dziedziny, jak:

– Historia i teoria literatury;
– Wiedza o współczesnej kulturze;
– Varsaviana;
– Historia najnowsza;
– Społeczeństwo i polityka, w tym: dyskryminacja i tolerancja, stereotypy i uprzedzenia (i ich aspekty kulturowe, psychologiczne, językowe, prawne).

Prawo zgłaszania prac na konkurs mają ich promotorzy lub recenzenci oraz autorzy, jeśli uzyskają akceptację promotora lub recenzenta. Do konkursu mogą być zgłoszone prace, obronione w roku 2026, które otrzymały ocenę co najmniej dobrą.

Zgłoszenie, wyłącznie w wersji elektronicznej, powinno obejmować następujące elementy:

– pracę magisterską, napisaną dowolną czcionką, o wielkości nie mniejszej niż 10 pkt.;
– streszczenie pracy (maksymalnie 1800 znaków ze spacją, tj. jedna strona maszynopisu znormalizowanego), określające cel pracy, jej główne założenia oraz ogólne wnioski. Streszczenie powinno być opatrzone imieniem i nazwiskiem autora oraz tytułem pracy magisterskiej, których to informacji nie wlicza się w limit 1800 znaków. Streszczenie będzie brane pod uwagę przy ocenie pracy;
– krótką opinię promotora lub recenzenta o zgłaszanej pracy magisterskiej;
– plik tekstowy z danymi autora pracy (adres, numer telefonu, adres e-mail);
– kompletnie wypełniony formularz zgłoszeniowy;
– zaświadczenie wydane przez władze uczelni zawierające informację o terminie obrony pracy, jej temat oraz nazwę i adres uczelni wydającej zaświadczenie.

Kompletne zgłoszenie należy przesłać na adres mailowy Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita – otwarta@otwarta.org – zaznaczając w temacie: zgłoszenie na Konkurs JJL, w terminie do 15 lutego 2027 roku. O przyjęciu decyduje data wpływu.

Szczegółowe informacje o konkursie znajdą Państwo na naszej stronie internetowej: www.otwarta.org

Dodatkowych informacji o konkursie udziela biuro Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita,
tel. 22 828 11 21, e-mail: otwarta@otwarta.org

Ogłoszenie o Konkursie
Regulamin Konkursu
Załącznik 1
Załącznik 2
Lista laureatów i laureatek XXXI edycji Konkursu

2026/10/08

„Czarne Sezony” Michała Głowińskiego po raz pierwszy jako audiobook

Po raz pierwszy „Czarne Sezony” Michała Głowińskiego ukazują się w formie audiobooka. To inicjatywa spadkobierców wybitnego literaturoznawcy, pisarza i świadka historii, której celem jest upamiętnienie jego postaci i dorobku, jak i przywrócenie współczesnym odbiorcom jednej z najważniejszych książek poświęconych doświadczeniu Zagłady widzianemu z perspektywy dziecka.

„Czarne Sezony” to osobiste świadectwo dzieciństwa naznaczonego wojną, prześladowaniem i Zagładą. Michał Głowiński opisuje w niej doświadczenie człowieka, który jako dziecko musiał mierzyć się z rzeczywistością okupacji, ukrywania się i ciągłego zagrożenia. Jest to jednocześnie książka o pamięci — o tym, co pozostaje w człowieku po doświadczeniu wszechobecnej przemocy i strachu i jak po latach można próbować opowiedzieć o traumatycznych wspomnieniach. Michał Głowiński zapisuje rozpacz i strach dziecka obserwującego, jak ginie znany mu świat i jak rzeczywistość staje się przestrzenią nieustannego zagrożenia. Pamięć jest tu nie tylko świadectwem przeszłości, lecz także próbą zmierzenia się z traumą – powrotem do obrazów, których nie można zapomnieć.

2026/10/06

Żegnamy Piotra Szwajcera

Z żalem żegnamy

Piotra Szwajcera

Członka – założyciela naszego Stowarzyszenia.

Działacza opozycji demokratycznej czasu PRL,

współpracownika Komitetu Obrony Robotników, członka kierownictwa Niezależnej Oficyny Wydawniczej.

Rodzinie, przyjaciołom oraz współpracownikom przesyłamy wyrazy współczucia.

Przyjaciele z Otwartej Rzeczpospolitej – Stowarzyszenia przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii

2026/10/05

Oświadczenie Otwartej Rzeczpospolitej ws. Drugiej powojennej konferencji żydoznawczej

Z oburzeniem i niedowierzaniem przyjmujemy informację o organizowaniu „Drugiej powojennej konferencji żydoznawczej”, która ma odbyć się 24 października 2026 roku w Warszawie.

Już w 2025 roku protestowaliśmy przeciwko organizowaniu „Pierwszej powojennej konferencji żydoznawczej”. Wówczas wydarzenie stało się okazją do szerzenia antysemickich haseł, powtarzania spiskowych teorii dotyczących wpływu Żydów na rządy, zakłamywania historii Zagłady oraz podważania wyników badań historycznych. Organizatorem konferencji był portal Magna Polonia.

Tegoroczną konferencję ponownie organizuje Magna Polonia, a wśród zapowiadanych prelegentów znajdują się m.in. Jerzy Robert Nowak, Wojciech Sumliński i Marzena Dobner. Osoby te od lat są znane z publicznych wypowiedzi, które były przedmiotem zainteresowania organizacji społecznych monitorujących przejawy antysemityzmu i mowy nienawiści w przestrzeni publicznej.

Jako Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita wielokrotnie zawiadamialiśmy Prokuraturę o możliwości popełnienia przez wskazane osoby przestępstw określonych w art. 256 i 257 kodeksu karnego. Protestowaliśmy przeciwko organizacji pierwszej konferencji i będziemy protestować przeciwko organizowaniu kolejnych tego rodzaju przedsięwzięć w Warszawie i w Polsce.

Nie możemy zgodzić się na to, aby wydarzenie, którego program obejmuje treści uderzające w godność drugiego człowieka, szerzące nienawiść i podważające ustalenia badań historycznych, odbywało się w Warszawie – mieście tragicznie doświadczonym przez dwa totalitaryzmy, będącym miejscem zagłady i grobem dla ofiar okrutnej wojny.

Dlatego wzywamy władze miasta oraz służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo do przyjrzenia się sprawie i podjęcia wszelkich działań przewidzianych prawem. Jeżeli jednak wydarzenie dojdzie do skutku, oczekujemy monitorowania jego przebiegu oraz podjęcia, w razie konieczności, odpowiednich interwencji zgodnych z obowiązującym prawem.

Tego wymaga od nas wszystkich nie tylko prawo, ale przede wszystkim ludzka przyzwoitość.

W imieniu Otwartej Rzeczpospolitej – Stowarzyszenia przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii

Paula Sawicka – Przewodnicząca Rady Programowej

Damian Wutke – Prezes Zarządu                                                                                                    

Oświadczenie w pdf

2026/10/02

17. rocznica śmierci Marka Edelmana

17 lat temu, 2 października 2009 roku, zmarł Marek Edelman – ostatni dowódca powstania w warszawskim getcie, działacz opozycji demokratycznej, wybitny lekarz, niestrudzony obrońca praw człowieka, przyzwoity człowiek.

Mówił: „Nie lubię zbyt wielkich słów ani rozmów o takich pojęciach, jak przyzwoitość. O czym tu gadać? Przecież to proste: żyć przyzwoicie to żyć w zgodzie z samym sobą, nie szkodzić innym. Albo jeszcze inaczej mówiąc: być lojalnym wobec siebie, ale i wobec innych ludzi, dbać nie tylko o swoje dobro, ale brać pod uwagę także dobro innych ludzi. I tyle. Nie ma się tu nad czym zastanawiać„.

Bardzo Go brak!

2026/09/28

„Gan Eden – koncert pamięci” w 100. rocznicę powstania Sanatorium Medema

Zapraszamy do udziału w niezwykłym wydarzeniu „Gan Eden – koncert pamięci”, któremu jako Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita po raz kolejny patronujemy. Wydarzenie odbywa się w 100. rocznicę otwarcia sanatorium im. Medema w Miedzeszynie i jest poświęcone pamięci jego małych pacjentów oraz wszystkich pracowników z lat 1926–1942.

Muzyka podczas tego wieczoru stanie się przestrzenią do refleksji. Autorska koncepcja koncertu, stworzona przez Andrzeja Rukowicza i Pawła Szamburskiego, ewoluowała od brzmienia solowego klarnetu w stronę ekstatycznej, klezmerskiej żywiołowości. Całość kompozycji wspierać będzie zespół złożony z klarnetu, trąbki, tuby, akordeonu i perkusji. Na scenie wystąpią: Paweł Szamburski, Albert Stensen, Bartek Nazaruk, Piotr Janiec oraz Radek Polakowski.

9 października 2026 r. o godz. 19:00 (o godz. 18:30 odbędzie się wernisaż wystawy „Gan Eden – Raj? Sanatorium im. Medema w Miedzeszynie”).

Wawerskie Centrum Kultury, ul. Żegańska 1a, Warszawa Międzylesie.

Wstęp na koncert jest wolny, jednak obowiązują bezpłatne wejściówki.

Więcej informacji znajduje się na stronie Wawerskiego Centrum Kultury.

2026/09/23

50 lat temu powstał Komitet Obrony Robotników

Pięćdziesiąt lat temu powstał Komitet Obrony Robotników. Jedna z najważniejszych grup opozycyjnych w PRL – u. KOR był reakcją na represje, które dotknęły robotników z Radomia, Ursusa, Płocka.

Jest nadal jednym z najpiękniejszych symboli solidarności z tymi, którzy są prześladowani. Jacek Kuroń w książce „PRL dla początkujących” napisał, że KOR założyli ludzie o różnych przekonaniach: przedwojenni niepodległościowi socjaliści, AK-owcy, duchowni, intelektualiści, marcowi „komandosi”. I wtedy tych wszystkich ludzi połączyło jedno – obrona słabszego, bitego, prześladowanego.

2026/09/22

Apel w 50. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników

22 września 2026 roku, w przeddzień 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników, odbyło się spotkanie działaczy i działaczek opozycji demokratycznej lat 70-tych i osób, którym bliskie są wartości, których bronił KOR. 

Zebrani przyjęli przez aklamację Posłanie nawiązujące do ostatniego Apelu KOR z września 1981, będącego swoistym testamentem jego członków, które odczytał Zbigniew Bujak, przywódca Solidarności lat 80tych. 

KOR powstał, by bronić bitych i poniżanych.

My, zebrani w rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników w Muzeum Historii Polski – członkowie, współpracownicy Komitetu, także działacze organizacji społecznych, aktywiści obywatelscy, którym idee i zadania KORu są bliskie – zwracamy się do społeczeństwa, do Polek i Polaków, naszych współobywateli.

Przeraża, że szukający w Polsce ochrony obywatele Ukrainy, nie mogą czuć się w naszym kraju – kraju SOLIDARNOŚCI – bezpiecznie. Ciągle dowiadujemy się o aktach agresji wobec nich, napaściach fizycznych i słownych – dotyka to nawet dzieci. Ci wspaniali Polacy, którzy w lutym 2022 zachowali się tak pięknie, nieśli pomoc uciekającym przed wojną, teraz są niewidoczni.

Ale przecież są. Wierzymy, że nas jest więcej – tych, którzy nie mogą się z tym pogodzić, których boli każda informacja o kolejnym przejawie nienawiści. Stańmy więc w obronie bitych i poniżanych.

Reagujmy na przemoc, zgłaszajmy każdy jej przejaw odpowiednim służbom.

Często wystarczy prosty, ludzki odruch, okazanie zwykłej ludzkiej życzliwości i wsparcia. Potępiajmy te akty na publicznych forach.

Członkowie Komitetu Obrony Robotników napisali w oświadczeniu o zakończeniu działalności z 28 września 1981 roku:

„Mieliśmy przed oczyma ideał Polski, która szczyciła się niegdyś tolerancją i wolnością, Polski, która umiała być wspólną ojczyzną Polaków, Białorusinów, Litwinów, Ukraińców, Żydów, ojczyzną wszystkich swych obywateli – bez względu na ich język, wyznanie, pochodzenie narodowościowe”.

Ten ideał jest bliski i nam, tego ideału chcemy bronić.

Wspierajmy walczącą Ukrainę!

Konkurs

im. J. j. Lipskiego

Monitoring

Z"Piątką z Hajnówki" się nie udało, trzeba więc zmienić przepisy. W kampanii nastawiamy się na najgorsze - mówią wolontariusze z granicy polsko-białoruskiej. Mecenas Radosław Baszuk: - Pomoc humanitar...
O tym, że prawicowy pakt senacki będzie tylko z udziałem formacji Grzegorza Brauna, „Rzeczpospolita” informowała już w połowie września. Choć do oficjalnego spotkania liderów wciąż nie doszło, na dzis...
"Druga powojenna konferencja żydoznawcza" to tytuł wydarzenia, które za niespełna dwa tygodnie ma się odbyć w Warszawie. Imprezę organizuje skrajnie prawicowy portal, a referaty wygłoszą m.in. gwiazdy...
Do niepokojących zdarzeń we wsi Górki koło Opola (gmina Prószków) dochodzi od dłuższego czasu. W cichej dotąd miejscowości grupa kilkunastu nastolatków zaczęła terroryzować mieszkańców, a w szczególno...
Zaczęło się od sporu o wysokość czynszu najmu mieszkania w bloku na Woli. Potem były groźby, pobicie i odcięcie wody. - Policja stwierdziła, że nic nie da się zrobić - relacjonuje poszkodowany. Stani...
Francuska europosłanka Rima Hassan miała rzucić na ziemię flagę Izraela przy wystawie upamiętniającej ofiary ataku Hamasu z 7 października 2023 r. Przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metso...
Kiedy Agnieszka słyszała od innych o "niewdzięczności Ukraińców", protestowała. Najpierw ostro, potem coraz słabiej. Czego zabrakło w budowaniu relacji polsko-ukraińskich? Agnieszka ma 52 lata, pracuj...
Do 11 listopada został już tylko nieco ponad miesiąc. Tegoroczny marsz pójdzie pod hasłem "Polak w Polsce gospodarzem". Hasło jest związane z uzasadnieniem sędziego z Zamościa, który w lipcu tego r...
Wpływ ekonomiczny uchodźców z Ukrainy na polską gospodarkę w 2025 r. wyniósł 2,4 proc. PKB (94 mld zł) – powiedziała Juna Shirato, p.o. przedstawiciela Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ...