Wiadomości z Otwartej Rzeczpospolitej

2026/05/21

Organizacje społeczne: wybór RPO musi być transparentny i niezależny

Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita razem z inicjatywą Nasz Rzecznik oraz 140 organizacjami społecznymi podpisała apel o przeprowadzenie wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich zgodnie z najwyższymi standardami demokratycznymi, transparentnie i z udziałem społeczeństwa obywatelskiego.

W apelu podkreślamy znaczenie urzędu RPO dla ochrony praw człowieka, równego traktowania i praworządności. Apelujemy o zgłaszanie kandydatów i kandydatek o najwyższych kompetencjach, doświadczeniu, niezależności oraz społecznej wrażliwości, którzy będą stać po stronie obywateli, a nie interesów politycznych.

Domagamy się organizacji otwartych, dostępnych i transmitowanych wysłuchań publicznych kandydatów w Parlamencie, z udziałem społeczeństwa obywatelskiego i możliwością zadawania pytań. Takie wysłuchania zwiększają transparentność procesu i budują zaufanie do instytucji państwa.

Wskazujemy także na konieczność sprawnego przeprowadzenia wyboru nowego RPO przed końcem kadencji obecnego rzecznika, prof. Marcina Wiącka, która upływa 23 lipca 2026 roku. Przypominamy wcześniejsze trudności z wyborem RPO i podkreślamy, że obecny proces powinien być wolny od politycznych nacisków i partyjnych kalkulacji.

Postulujemy również wpisanie obowiązku organizowania wysłuchań publicznych kandydatów na RPO do Regulaminu Sejmu oraz zapewnienie Biuru RPO odpowiedniego finansowania i zasobów kadrowych, aby mogło skutecznie realizować swoje zadania na rzecz ochrony praw obywatelskich.

Transparentny i obywatelski proces wyboru RPO może stać się trwałym standardem demokracji i wzmocnić zaufanie mieszkańców i mieszkanek Polski do państwa i jego instytucji.

Pełna treść Apelu

2026/05/21

Pomóż młodym badaczom i badaczkom – Konkurs J. J. Lipskiego

Upamiętnij z nami Jana Józefa Lipskiego wspierając młodych badaczy i badaczki na początku ich drogi naukowej.

25 maja 2026 roku przypada setna rocznica urodzin Jana Józefa Lipskiego – wybitnego historyka literatury, eseisty i działacza opozycji demokratycznej w PRL, współtwórcy Komitetu Obrony Robotników. Był intelektualistą, który łączył pracę naukową z konsekwentnym zaangażowaniem na rzecz wolności, praw człowieka oraz idei otwartego społeczeństwa.

Jego dorobek i postawa stanowią dla nas – Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita – inspirację do działań. Jednym ze sposobów pielęgnowania pamięci o Janie Józefie jest organizowany rokrocznie Konkurs Prac Magisterskich im. Jana Józefa Lipskiego. W tym roku rozstrzygniemy jego XXXI edycję. Konkurs promuje najlepsze prace magisterskie z zakresu nauk humanistycznych i społecznych, podejmujące tematykę m.in. historii najnowszej, kultury, problemów wykluczenia, stereotypów, tolerancji i praw człowieka.

Pełni ważną rolę w środowisku akademickim i obywatelskim: wspiera młodych badaczy na początku ich drogi naukowej, promuje rzetelność badawczą oraz zachęca do podejmowania tematów istotnych społecznie i wymagających odwagi intelektualnej.

W związku ze zbliżającą się setną rocznicą urodzin Patrona Konkursu szczególnego znaczenia nabiera Fundusz Nagród, który umożliwia wyróżnianie najlepszych prac oraz utrzymanie wysokiego poziomu merytorycznego nagród.

Dlatego zwracamy się do Państwa z prośbą o jego współtworzenie.

Każda, nawet najmniejsza wpłata, realnie przyczynia się do:

– nagradzania wybitnych prac magisterskich,

– wspierania młodych badaczy i badaczek,

– promocji wartości dialogu, tolerancji i odpowiedzialności obywatelskiej,

– kontynuowania dziedzictwa Jana Józefa Lipskiego.

W roku jubileuszowym wsparcie Funduszu Nagród ma szczególny wymiar – jest wyrazem troski o rozwój humanistyki, jakość debaty publicznej oraz pamięć o wartościach, które Jan Józef Lipski uważał za fundamentalne dla życia społecznego.

Dziękujemy!

Wszystkie informacje o Konkursie znajdą Państwo na naszej stronie internetowej.

 

2026/05/16

83. rocznica wysadzenia Wielkiej Synagogi

Po upadku powstania w warszawskim getcie, jego kat, Jurgen Stroop, osobiście wysadził Wielką Synagogę i ogłosił, że to „alegoria zwycięstwa nad żydostwem”. Mylił się.

W rocznicę zburzenia synagogi, 16 maja, przypominamy nasz projekt „Wielka przywraca pamięć”, polegający na wirtualnej symbolicznej jej odbudowie w miejscu, gdzie stała.

„Niech pamięć i ליבע (miłość) pokonają destrukcję i śmierć”

2026/05/10

Zaproszenie na IV Ekumeniczne Nabożeństwo z okazji IDAHOBIT – 15 maja, Warszawa

Fundacja Wiara i Tęcza oraz Parafia Ewangelicko-Reformowana w Warszawie, serdecznie zapraszają do udziału w IV Ekumenicznym Nabożeństwie z okazji IDAHOBIT.

Wydarzenie odbędzie się w piątek 15 maja 2026 r. o godz. 19:00 w kościele ewangelicko-reformowanym w Warszawie (al. Solidarności 74).

IDAHOBIT (Międzynarodowy Dzień przeciw Homofobii, Bifobii i Transfobii) to dla nas czas sprzeciwu wobec nienawiści oraz upamiętnienia ofiar przemocy ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową. Jako osoby wierzące chcemy w tym dniu budować przestrzeń akceptacji i bezpieczeństwa. Motywem przewodnim tegorocznego spotkania są słowa z Księgi Izajasza: „Nie bój się, bo cię odkupiłem, wezwałem po imieniu, należysz do Mnie!”.

Po nabożeństwie (które będzie miało charakter nabożeństwa Słowa) organizatorzy zapraszają na krótki koncert oraz poczęstunek, który będzie okazją do rozmów i integracji.

2026/04/24

Rok temu odszedł Janusz Grzelak

Rok temu, 24 kwietnia 2025 roku, odszedł od nas Janusz Grzelak – wybitny psycholog, działacz opozycji demokratycznej, uczestnik przemian ustrojowych w naszym kraju. Współzakładał nasze Stowarzyszenie, do końca zasiadając w Radzie Programowej.

Był człowiekiem dobrym i prawym, towarzyszył nam w działaniach na rzecz społeczeństwa wolnego od uprzedzeń, szanującego drugiego człowieka i upominającego się o jego godność.

Mówił: „Żeby rozmowa miała sens przede wszystkim musi opierać się na wymianie argumentów. Nie mniej jednak, nie oznacza to, że podczas dyskusji w ogóle nie ma miejsca na emocje. Nie chodzi też o to, aby rozmowa przeobraziła się w mdłą wymianę zdań. Można się sprzeczać, ale zachowując pewne zasady”.

Nasza ostatnia, XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana pod hasłem Nie włączaj do dyskusji uczuć wobec drugiej osoby, …czyli o tym jak rozmawiać w skrajnie spolaryzowanym społeczeństwie, była dedykowana Jego pamięci.

2026/04/21

Buduj z nami Otwartą Rzeczpospolitą – przekaż 1,5% swojego podatku na wsparcie naszej działalności

Szanowni Państwo, Drodzy Przyjaciele,

Od 1999 roku Otwarta Rzeczpospolita przeciwdziała nienawiści w przestrzeni publicznej. Robimy to dzięki wsparciu ludzi dobrej woli, którym bliskie są ideały społeczności wolnej od uprzedzeń, szanującej drugiego człowieka, upominającej się o jego godność.

Dziękujemy za to wsparcie i polecamy się życzliwej uwadze przy rozliczaniu tegorocznych zeznań podatkowych.

Wpływ z 1,5% Państwa podatku to nie tylko wsparcie finansowe, ale też sygnał, że nasze działania mają sens.

Ze środków tych możemy kontynuować naszą działalność strażniczą i interwencyjną, prowadzić monitoring nienawistnych treści, organizować debaty publiczne i nagradzać najlepsze prace magisterskie w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego.

2026/04/21

Nie ma zgody na swastykę w Sejmie! Obywatelskie zawiadomienie do prokuratury na posła Berkowicza.

Zachęcamy do podpisania obywatelskiego zawiadomienia do Prokuratury, przygotowanego przez Akcję Demokrację, w sprawie publicznego zaprezentowania zmodyfikowanej flagi Izraela (Gwiazda Dawida zamieniona na swastykę) przez posła Konrada Berkowicza. 

Jako obywatelki i obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, składamy zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez posła Konrada Berkowicza w dniu 14 kwietnia 2026 r.

Podczas obrad Sejmu RP, poseł Berkowicz publicznie zaprezentował zmodyfikowaną flagę państwa obcego (Izraela), na której umieszczono swastykę. Wykorzystanie symbolu, pod którym wymordowano miliony ludzi, szczególnie w Dniu Pamięci o Holokauście, wyczerpuje w naszej ocenie znamiona propagowania faszyzmu (art. 256 § 1 i 2 kk) oraz znieważenia znaków państwowych (art. 137 § 2 kk).

Sejm to miejsce stanowienia prawa, a nie propagowania symboliki nienawiści. Domagamy się niezwłocznego wszczęcia śledztwa i wyciągnięcia konsekwencji karnych. Mandat poselski nie może być tarczą dla zachowań uderzających w elementarne wartości i pamięć ofiar Holocaustu.

Krytyka działań innych państw nie daje nikomu prawa do używania nazistowskiej symboliki.

W Sejmie nie ma miejsca na symbole, które doprowadziły do największych tragedii w historii świata. Kiedy poseł na Sejm RP wnosi na mównicę swastykę – symbol, który w naszej historii oznacza ludobójstwo, terror i upadek człowieczeństwa – nie możemy mówić o „happeningu” czy „prowokacji”. To próba oswojenia nas z symbolem nienawiści w samym sercu polskiej demokracji. Jeśli nie zareagujemy teraz, jutro te symbole mogą stać się stałym elementem debaty publicznej.

Jako obywatelki i obywatele nie możemy dopuścić do instrumentalnego wykorzystywania totalitarnych znaków dla politycznego poklasku.

Mandat posła to nie licencja na łamanie prawa i bezkarność. Twój podpis to sygnał dla prokuratury: nawet poseł może być pociągnięty do odpowiedzialności, gdy dokonuje haniebnych czynów.  

2026/04/17

XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego

16 kwietnia 2026 roku odbyła się XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana. Obrady pod hasłem Nie włączaj do dyskusji uczuć wobec drugiej osoby, …czyli o tym jak rozmawiać w skrajnie spolaryzowanym społeczeństwie dedykowane były pamięci Janusza Grzelaka – współtwórcy Otwartej Rzeczpospolitej, działacza opozycji demokratycznej w okresie PRL, obrońcy praw człowieka, uczestnika obrad Okrągłego Stołu, naszego Przyjaciela.

Debatę otworzyła przewodnicząca Rady Programowej Otwartej Rzeczpospolitej Paula Sawicka oraz Andrzej Seweryn – Dyrektor Naczelny Teatru. Na początku spotkania Paula Sawicka wręczyła, razem z Bogdanem Białkiem, Laur Marka Edelmana „Za Ratowanie Człowieczeństwa”. Tegoroczną laureatką została Anna Husarska.

Następnie Laureatka, obok Tomasza Grzyba i Wawrzyńca Smoczyńskiego, wzięła udział w dyskusji moderowanej przez Dominikę Bulską.

Konkurs

im. J. j. Lipskiego

Monitoring

Po festiwalu buntu, jaki obejrzeliśmy po niedawnym liście episkopatu o Żydach, chciałoby się zobaczyć polskich biskupów wkurzonych na tę dezynwolturę. Przeczytałam, że witraże w brukselskiej katedr...
— Można krytykować rząd Izraela, tak jak można krytykować rząd Polski czy jakikolwiek inny. Można nie zgadzać się z konkretną polityką Izraela. Należy jednak zachować wyraźną granicę — mówi Omer Chech...
W tęczowym rankingu ILGA Europe 2026 Polska zajęła trzecie od końca miejsce w Unii Europejskiej. „Awans” w porównaniu z rokiem ubiegłym to nie zasługa pozytywnych zmian prawnych, a postępującej degrad...
12 maja 2026 r. rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek przedstawił informację o działalności RPO oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w roku 2025 na posiedzeniu sejmow...
Tomasza S. - lidera Nowej Nadziei w Częstochowie i Przemysława H. - honorowego prezesa Obozu Narodowo-Radykalnego oskarżono o rozpowszechnianie literatury o treściach antysemickich. Sąd Rejonowy w Czę...
Uroczystość wręczenia nagrody odbyła się w środę w Pałacu Arcybiskupów Krakowskich. Podczas konferencji prasowej po wydarzeniu metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś powiedział, że Karski jest „mora...
Przewodnicząca Międzynarodowej Rady Treblinki pisze także, że Rada "zidentyfikowała fundamentalne nieścisłości i odrzuciła narrację wspierającą istnienie" pomnika Jana Maletki na stacji w Treblince. "...
Hitlerowcy urządzili w niej magazyn. Za komuny w środku działał warsztat z toaletami na środku sali modlitewnej. Dziś przez dziury w dachu do synagogi leje się deszcz, a budynek polubiło stado gołębi,...
Prokuratura Rejonowa w Ostrowi Mazowieckiej 28 kwietnia 2026 r. zakończyła śledztwo prowadzone przeciwko Konradowi K., który został oskarżony o popełnienie przestępstwa publicznego znieważenia i zasto...