Wiadomości z Otwartej Rzeczpospolitej

2026/05/25

Sto lat temu urodził się Jan Józef Lipski

Sto lat temu, 25 maja 1926 roku urodził się Jan Józef Lipski – wybitny historyk literatury, eseista i działacz opozycji demokratycznej w PRL, współtwórca Komitetu Obrony Robotników.

Intelektualista, który łączył pracę naukową z konsekwentnym zaangażowaniem na rzecz wolności, praw człowieka oraz idei otwartego społeczeństwa.

Autor eseju „Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy”, którego przesłanie nie traci na aktualności.

2026/05/21

Organizacje społeczne: wybór RPO musi być transparentny i niezależny

Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita razem z inicjatywą Nasz Rzecznik oraz 140 organizacjami społecznymi podpisała apel o przeprowadzenie wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich zgodnie z najwyższymi standardami demokratycznymi, transparentnie i z udziałem społeczeństwa obywatelskiego.

W apelu podkreślamy znaczenie urzędu RPO dla ochrony praw człowieka, równego traktowania i praworządności. Apelujemy o zgłaszanie kandydatów i kandydatek o najwyższych kompetencjach, doświadczeniu, niezależności oraz społecznej wrażliwości, którzy będą stać po stronie obywateli, a nie interesów politycznych.

Domagamy się organizacji otwartych, dostępnych i transmitowanych wysłuchań publicznych kandydatów w Parlamencie, z udziałem społeczeństwa obywatelskiego i możliwością zadawania pytań. Takie wysłuchania zwiększają transparentność procesu i budują zaufanie do instytucji państwa.

Wskazujemy także na konieczność sprawnego przeprowadzenia wyboru nowego RPO przed końcem kadencji obecnego rzecznika, prof. Marcina Wiącka, która upływa 23 lipca 2026 roku. Przypominamy wcześniejsze trudności z wyborem RPO i podkreślamy, że obecny proces powinien być wolny od politycznych nacisków i partyjnych kalkulacji.

Postulujemy również wpisanie obowiązku organizowania wysłuchań publicznych kandydatów na RPO do Regulaminu Sejmu oraz zapewnienie Biuru RPO odpowiedniego finansowania i zasobów kadrowych, aby mogło skutecznie realizować swoje zadania na rzecz ochrony praw obywatelskich.

Transparentny i obywatelski proces wyboru RPO może stać się trwałym standardem demokracji i wzmocnić zaufanie mieszkańców i mieszkanek Polski do państwa i jego instytucji.

Pełna treść Apelu

2026/05/16

83. rocznica wysadzenia Wielkiej Synagogi

Po upadku powstania w warszawskim getcie, jego kat, Jurgen Stroop, osobiście wysadził Wielką Synagogę i ogłosił, że to „alegoria zwycięstwa nad żydostwem”. Mylił się.

W rocznicę zburzenia synagogi, 16 maja, przypominamy nasz projekt „Wielka przywraca pamięć”, polegający na wirtualnej symbolicznej jej odbudowie w miejscu, gdzie stała.

„Niech pamięć i ליבע (miłość) pokonają destrukcję i śmierć”

2026/05/10

Zaproszenie na IV Ekumeniczne Nabożeństwo z okazji IDAHOBIT – 15 maja, Warszawa

Fundacja Wiara i Tęcza oraz Parafia Ewangelicko-Reformowana w Warszawie, serdecznie zapraszają do udziału w IV Ekumenicznym Nabożeństwie z okazji IDAHOBIT.

Wydarzenie odbędzie się w piątek 15 maja 2026 r. o godz. 19:00 w kościele ewangelicko-reformowanym w Warszawie (al. Solidarności 74).

IDAHOBIT (Międzynarodowy Dzień przeciw Homofobii, Bifobii i Transfobii) to dla nas czas sprzeciwu wobec nienawiści oraz upamiętnienia ofiar przemocy ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową. Jako osoby wierzące chcemy w tym dniu budować przestrzeń akceptacji i bezpieczeństwa. Motywem przewodnim tegorocznego spotkania są słowa z Księgi Izajasza: „Nie bój się, bo cię odkupiłem, wezwałem po imieniu, należysz do Mnie!”.

Po nabożeństwie (które będzie miało charakter nabożeństwa Słowa) organizatorzy zapraszają na krótki koncert oraz poczęstunek, który będzie okazją do rozmów i integracji.

2026/04/24

Rok temu odszedł Janusz Grzelak

Rok temu, 24 kwietnia 2025 roku, odszedł od nas Janusz Grzelak – wybitny psycholog, działacz opozycji demokratycznej, uczestnik przemian ustrojowych w naszym kraju. Współzakładał nasze Stowarzyszenie, do końca zasiadając w Radzie Programowej.

Był człowiekiem dobrym i prawym, towarzyszył nam w działaniach na rzecz społeczeństwa wolnego od uprzedzeń, szanującego drugiego człowieka i upominającego się o jego godność.

Mówił: „Żeby rozmowa miała sens przede wszystkim musi opierać się na wymianie argumentów. Nie mniej jednak, nie oznacza to, że podczas dyskusji w ogóle nie ma miejsca na emocje. Nie chodzi też o to, aby rozmowa przeobraziła się w mdłą wymianę zdań. Można się sprzeczać, ale zachowując pewne zasady”.

Nasza ostatnia, XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana pod hasłem Nie włączaj do dyskusji uczuć wobec drugiej osoby, …czyli o tym jak rozmawiać w skrajnie spolaryzowanym społeczeństwie, była dedykowana Jego pamięci.

2026/04/21

Buduj z nami Otwartą Rzeczpospolitą – przekaż 1,5% swojego podatku na wsparcie naszej działalności

Szanowni Państwo, Drodzy Przyjaciele,

Od 1999 roku Otwarta Rzeczpospolita przeciwdziała nienawiści w przestrzeni publicznej. Robimy to dzięki wsparciu ludzi dobrej woli, którym bliskie są ideały społeczności wolnej od uprzedzeń, szanującej drugiego człowieka, upominającej się o jego godność.

Dziękujemy za to wsparcie i polecamy się życzliwej uwadze przy rozliczaniu tegorocznych zeznań podatkowych.

Wpływ z 1,5% Państwa podatku to nie tylko wsparcie finansowe, ale też sygnał, że nasze działania mają sens.

Ze środków tych możemy kontynuować naszą działalność strażniczą i interwencyjną, prowadzić monitoring nienawistnych treści, organizować debaty publiczne i nagradzać najlepsze prace magisterskie w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego.

2026/04/21

Nie ma zgody na swastykę w Sejmie! Obywatelskie zawiadomienie do prokuratury na posła Berkowicza.

Zachęcamy do podpisania obywatelskiego zawiadomienia do Prokuratury, przygotowanego przez Akcję Demokrację, w sprawie publicznego zaprezentowania zmodyfikowanej flagi Izraela (Gwiazda Dawida zamieniona na swastykę) przez posła Konrada Berkowicza. 

Jako obywatelki i obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, składamy zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez posła Konrada Berkowicza w dniu 14 kwietnia 2026 r.

Podczas obrad Sejmu RP, poseł Berkowicz publicznie zaprezentował zmodyfikowaną flagę państwa obcego (Izraela), na której umieszczono swastykę. Wykorzystanie symbolu, pod którym wymordowano miliony ludzi, szczególnie w Dniu Pamięci o Holokauście, wyczerpuje w naszej ocenie znamiona propagowania faszyzmu (art. 256 § 1 i 2 kk) oraz znieważenia znaków państwowych (art. 137 § 2 kk).

Sejm to miejsce stanowienia prawa, a nie propagowania symboliki nienawiści. Domagamy się niezwłocznego wszczęcia śledztwa i wyciągnięcia konsekwencji karnych. Mandat poselski nie może być tarczą dla zachowań uderzających w elementarne wartości i pamięć ofiar Holocaustu.

Krytyka działań innych państw nie daje nikomu prawa do używania nazistowskiej symboliki.

W Sejmie nie ma miejsca na symbole, które doprowadziły do największych tragedii w historii świata. Kiedy poseł na Sejm RP wnosi na mównicę swastykę – symbol, który w naszej historii oznacza ludobójstwo, terror i upadek człowieczeństwa – nie możemy mówić o „happeningu” czy „prowokacji”. To próba oswojenia nas z symbolem nienawiści w samym sercu polskiej demokracji. Jeśli nie zareagujemy teraz, jutro te symbole mogą stać się stałym elementem debaty publicznej.

Jako obywatelki i obywatele nie możemy dopuścić do instrumentalnego wykorzystywania totalitarnych znaków dla politycznego poklasku.

Mandat posła to nie licencja na łamanie prawa i bezkarność. Twój podpis to sygnał dla prokuratury: nawet poseł może być pociągnięty do odpowiedzialności, gdy dokonuje haniebnych czynów.  

2026/04/17

XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego

16 kwietnia 2026 roku odbyła się XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana. Obrady pod hasłem Nie włączaj do dyskusji uczuć wobec drugiej osoby, …czyli o tym jak rozmawiać w skrajnie spolaryzowanym społeczeństwie dedykowane były pamięci Janusza Grzelaka – współtwórcy Otwartej Rzeczpospolitej, działacza opozycji demokratycznej w okresie PRL, obrońcy praw człowieka, uczestnika obrad Okrągłego Stołu, naszego Przyjaciela.

Debatę otworzyła przewodnicząca Rady Programowej Otwartej Rzeczpospolitej Paula Sawicka oraz Andrzej Seweryn – Dyrektor Naczelny Teatru. Na początku spotkania Paula Sawicka wręczyła, razem z Bogdanem Białkiem, Laur Marka Edelmana „Za Ratowanie Człowieczeństwa”. Tegoroczną laureatką została Anna Husarska.

Następnie Laureatka, obok Tomasza Grzyba i Wawrzyńca Smoczyńskiego, wzięła udział w dyskusji moderowanej przez Dominikę Bulską.

Konkurs

im. J. j. Lipskiego

Monitoring

Muzeum Auschwitz-Birkenau pozwało Brauna po tym, jak w radiowym wywiadzie w lipcu 2025 roku zanegował istnienie komór gazowych w Auschwitz i podważał wiarygodność muzeum. Sąd Apelacyjny w Krakowie ...
Otwartość nie jest przywilejem tylko wielkich miast. Dzieje się wszędzie tam, gdzie ktoś podejmuje pracę na jej rzecz - mówił podczas ogłoszenia wyników Rankingu Szkół Przyjaznych LGBT Jakub Juszczak ...
We Wrocławiu trwa zbiórka podpisów pod listem otwartym do władz Uniwersytetu Wrocławskiego i organizatorów konferencji "Jak uczyć o Holokauście po 7 października? Antysemityzm dzisiaj". Autorzy apelu ...
8 czerwca na dawnej stacji kolejowej w Treblince odbył się protest przeciwko postępującemu zniekształcaniu historii tego miejsca. Wzięli w nim udział m.in. prof. Jan Grabowski, dr hab. Elżbieta Janick...
Konferencja Episkopatu Polski krytycznie odniosła się do ksenofobicznych nastrojów w Polsce. Rada KEP ds. Uchodźców i Migrantów przekazała, że "z przykrością odnotowała i jednoznacznie potępiła incyde...
Jelczańscy policjanci zatrzymali 47-latka, który przedmiotem przypominającym broń palną groził pozbawieniem życia czterem osobom. Na domiar złego w kierunku wskazanych osób oddał dwa strzały. Niespełn...
Ukraińskie dzieci od lipca mogą zostać pozostawione same sobie - alarmują organizacje pozarządowe, które od lat pomagają cudzoziemcom w Polsce. Chodzi o tych, którzy przyjechali do naszego kraju w obl...
W 2025 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wydała 167 decyzji o karach finansowych, których łączna kwota opiewała na 4 mln 784 tys. 200 zł. Z informacji zawartych w sprawozdaniu wynika, że 32 decyz...
Wielu z nas czuje to, o czym pisał egipsko-amerykański autor Hussein Aboubakr Mansour w eseju „The Age of Moral Sadism” (Wiek moralnego sadyzmu) – mianowicie, że są pojęcia, których używa się obecnie ...