Po upadku powstania w warszawskim getcie, jego kat, Jurgen Stroop, osobiście wysadził Wielką Synagogę i ogłosił, że to „alegoria zwycięstwa nad żydostwem”. Mylił się.

W rocznicę zburzenia synagogi, 16 maja, przypominamy nasz projekt „Wielka przywraca pamięć”, polegający na wirtualnej symbolicznej jej odbudowie w miejscu, gdzie stała.

„Niech pamięć i ליבע (miłość) pokonają destrukcję i śmierć”

Fundacja Wiara i Tęcza oraz Parafia Ewangelicko-Reformowana w Warszawie, serdecznie zapraszają do udziału w IV Ekumenicznym Nabożeństwie z okazji IDAHOBIT.

Wydarzenie odbędzie się w piątek 15 maja 2026 r. o godz. 19:00 w kościele ewangelicko-reformowanym w Warszawie (al. Solidarności 74).

IDAHOBIT (Międzynarodowy Dzień przeciw Homofobii, Bifobii i Transfobii) to dla nas czas sprzeciwu wobec nienawiści oraz upamiętnienia ofiar przemocy ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową. Jako osoby wierzące chcemy w tym dniu budować przestrzeń akceptacji i bezpieczeństwa. Motywem przewodnim tegorocznego spotkania są słowa z Księgi Izajasza: „Nie bój się, bo cię odkupiłem, wezwałem po imieniu, należysz do Mnie!”.

Po nabożeństwie (które będzie miało charakter nabożeństwa Słowa) organizatorzy zapraszają na krótki koncert oraz poczęstunek, który będzie okazją do rozmów i integracji.

Szanowni Państwo, Drodzy Przyjaciele,

Od 1999 roku Otwarta Rzeczpospolita przeciwdziała nienawiści w przestrzeni publicznej. Robimy to dzięki wsparciu ludzi dobrej woli, którym bliskie są ideały społeczności wolnej od uprzedzeń, szanującej drugiego człowieka, upominającej się o jego godność.

Dziękujemy za to wsparcie i polecamy się życzliwej uwadze przy rozliczaniu tegorocznych zeznań podatkowych.

Wpływ z 1,5% Państwa podatku to nie tylko wsparcie finansowe, ale też sygnał, że nasze działania mają sens.

Ze środków tych możemy kontynuować naszą działalność strażniczą i interwencyjną, prowadzić monitoring nienawistnych treści, organizować debaty publiczne i nagradzać najlepsze prace magisterskie w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego.

16 kwietnia 2026 roku odbyła się XXIII Publiczna Debata Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita i Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana. Obrady pod hasłem Nie włączaj do dyskusji uczuć wobec drugiej osoby, …czyli o tym jak rozmawiać w skrajnie spolaryzowanym społeczeństwie dedykowane były pamięci Janusza Grzelaka – współtwórcy Otwartej Rzeczpospolitej, działacza opozycji demokratycznej w okresie PRL, obrońcy praw człowieka, uczestnika obrad Okrągłego Stołu, naszego Przyjaciela.

Debatę otworzyła przewodnicząca Rady Programowej Otwartej Rzeczpospolitej Paula Sawicka oraz Andrzej Seweryn – Dyrektor Naczelny Teatru. Na początku spotkania Paula Sawicka wręczyła, razem z Bogdanem Białkiem, Laur Marka Edelmana „Za Ratowanie Człowieczeństwa”. Tegoroczną laureatką została Anna Husarska.

Następnie Laureatka, obok Tomasza Grzyba i Wawrzyńca Smoczyńskiego, wzięła udział w dyskusji moderowanej przez Dominikę Bulską.

Na fotografii zrobionej 19 kwietnia 1945 roku widzimy Marka Edelmana na gruzowisku w jakie zostało zamienione walczące getto. To ruiny „terenu szczotkarzy”, którym dowodził, dokładniej, kamienicy przy Świętojerskiej 34, gdzie zginął Michał Klepfisz i gdzie spoczywa. Odtąd, do swojej śmierci w 2009 roku, każdego 19 kwietnia w południe Marek Edelman zjawiał się w „getcie centralnym”, terenie dowodzonym przez Mordechaja Anielewicza i miejscu wybranym wkrótce na Pomnik Bohaterów Getta, a potem już przy pomniku, skąd dzisiejszymi ulicami Zamenhofa, Dubois i Stawki, zmierzał na Umschlagplatz śladami Żydów wywożonych stąd do Treblinki, trasą ustanowioną w 1988 roku jako Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów.

Przychodził tam prywatnie, zawsze czekał na uboczu na zakończenie oficjalnych uroczystości, bo składał swój osobisty hołd  mieszkańcom getta.

„Stoję tu samotny, stoję tu z przypadku, jak prawdopodobnie całe życie. (…) Za mną jest nicość. Nicość, w którą odeszły setki tysięcy ludzi, których odprowadzałem do wagonów. Nie mam prawa mówić w ich imieniu, bo nie wiem, czy ginęli z nienawiścią, czy katom przebaczali. (…) Ale mam obowiązek czuwać, żeby pamięć o nich nie zaginęła. Wiem, że potrzebna jest pamięć o tych kobietach, dzieciach, ludziach starych i młodych, którzy odeszli w nicość, zostali zamordowani bez sensu i bez powodu.”

W tym roku, w niedzielne południe, spotkajmy się przy Pomniku Szmula Zygielbojma. Dziś, 17 lat po śmierci Marka Edelmana, wiele osób może jeszcze pamiętać, jak licznie towarzyszyliśmy mu, gdy przemierzał Trakt Pamięci.

Otwarta Rzeczpospolita – Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii

Dwudziestego drugiego marca bieżącego roku w większości polskich kościołów odczytano list pasterski Episkopatu przypominający 40. rocznicę wizyty Jana Pawła II w rzymskiej synagodze. Był to jeden z najdonioślejszych tekstów skierowanych do wiernych Kościoła katolickiego jakie pojawiły się w sferze publicznej w ostatnich miesiącach, a nawet latach. List ma charakter teologiczny, jednak jego znaczenie daleko wykracza poza wymiar kościelny czy duchowy.

By zrozumieć jego wagę, trzeba – używając języka kościelnego – umieścić go w kontekście „znaków czasu”. A czasy, zarówno w Polsce jak i w całym obszarze kiedyś nazywanym „światem zachodnim”, są niezwykle groźne. Dzisiejsze wybory i decyzje mogą mieć dalekosiężne i być może nieodwracalne skutki. Zasady prawne i fundamenty polityczne zainicjowane przez świat Zachodu, na których opierał się powojenny ład w poszczególnych krajach  i na świecie, są obecnie podważane. Toczą się wojny, które wybuchły dlatego, że owe zasady zostały złamane.

W wielu krajach dochodzi do podziałów społecznych, które już przekroczyły lub są na granicy przekroczenia norm wyznaczających cywilizowany dyskurs polityczny. Przebiegają one według wyraźnie zarysowanych linii: