„Otwarta Rzeczpospolita”

Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii

Sprawozdanie Zarządu Głównego

styczeń – grudzień 2008

 

W omawianym okresie Stowarzyszeniem „Otwarta Rzeczypospolita” kierował zarząd w składzie: Barbara Chęcińska (skarbnik), Maciej Geller (wiceprezes), Marek Gumkowski, Elżbieta Petrajtis-O’Neill, Zofia Radzikowska (wiceprezes), Paula Sawicka (prezes), Monika Wieczyńska.

 

Komisja Rewizyjna: Elżbieta Janicka, Małgorzata Melchior, Maria Ofierska

 

Radca prawny: Michał Pankiewicz

 

Liczba członków Otwartej Rzeczpospolitej 31 grudnia 2008: 224 osoby ( w tym 11 w Krakowie) i 55 członków wspierających. W minionym roku przybyło 13 członków - przyjęliśmy do Stowarzyszenia 12 nowych członków, a jednej osobie przywrócono członkostwo. Zgodnie z uchwałą zarządu, zaakceptowaną przez walne zebranie 13 kwietnia 2008, 7 czerwca skreślono z listy członków 78 osób niepłacących składek od czterech lat i dłużej (dziesięcioro zadłużonych członków opłaciło zaległe składki).

 

Wszystkich, którzy dołączyli do Stowarzyszenia, serdecznie witamy.

 

W roku 2008 zmarły trzy członkinie Stowarzyszenia: Wanda Bartoszyńska, Irena Sendlerowa, Anka Kowalska.

 

W minionym roku Stowarzyszenie zatrudniało sześć osób. Ewa Haberka prowadzi sprawy członkowskie i nadzoruje całość pracy biura (umowa-zlecenie); Anna Kwiecień (do kwietnia 2008 – Sylwia Dawidek) prowadzi biuro Otwartej Rzeczypospolitej (½ etatu); Amudena Rutkowska koordynuje nasze projekty (pełen etat); Andrzej Smosarski jest asystentem przy realizacji projektów (od 1 listopada, ½ etatu); Paweł Kwiecień odpowiada za naszą stronę internetową (od 1 listopada na umowie-zleceniu); Milena Liszka konsultowała realizację projektów i naszych inicjatyw pod względem prawnym (do października 2008, umowa o dzieło).

 

Poza panią Ewą Haberką, wszystkie pozostałe osoby zatrudniamy dzięki kontynuowanej dotacji Fundacji im. Stefana Batorego z programu Dla tolerancji oraz dotacji z Funduszy Norweskich na projekt „Prawo przeciw nienawiści” w ramach programu pn. Fundusz Organizacji Pozarządowych, którą uzyskaliśmy dzięki staraniom poprzedniego zarządu, zwłaszcza jego sekretarza, pani Danuty Stołeckiej.

 

W okresie objętym sprawozdaniem odbyło się siedem, w tym jedno drogą elektroniczną, zebrań Zarządu Głównego i jedno, otwarte dla członków, zebranie Zarządu i Rady Programowej.

Sprawozdanie merytoryczne

Spis treści:

 

I. Monitoring spraw karnych

II. Rejestrowanie przejawów nietolerancji i ksenofobii oraz Interwencje

III. Konkurs im. J.J. Lipskiego

IV. Nasze projekty

V. Spotkaliśmy się…, zorganizowaliśmy.., zostaliśmy zaproszeni…

VI. Działalność wydawnicza

VII. Strona internetowa

VIII. Plany na przyszłość

 

 

I. Monitoring spraw karnych

 

W połowie 2008 roku rozpoczęliśmy badania akt sądowych pod kątem przestępstw z art. 256 i 257 kodeksu karnego (propagowanie faszyzmu i totalitaryzmu oraz znieważenie grupy lub osoby). Nowością w stosunku do poprzedniego roku było, oprócz samego faktu skoncentrowania się w większym stopniu na sądach, a nie jak wcześniej na prokuraturach, dołączenie do analizy spraw z art. 119 kodeksu karnego (przemoc lub groźba bezprawna).

 

W ramach projektu odwiedziliśmy m.in. sądy w Nysie, Opolu, Lublinie, Starachowicach, Sandomierzu.

 

Badania rozpoczęliśmy od standardowego zapytania Sądów Okręgowych o statystkę spraw z powyższych artykułów za rok 2007 i pierwszą połowę roku 2008 z każdego okręgu oraz o możliwość udostępnienia akt sądowych. Reakcje sądów były bardzo różne. W niektórych przypadkach odsyłano nas bezpośrednio do Sądów Rejonowych informując o nieprowadzeniu statystyki takich spraw i w związku z tym o braku danych, jeden z sądów powołał się na ochronę danych osobowych, kilka w ogóle nie odpowiedziało, a dwa przysłały nam akta do biura stowarzyszenia. Z informacji, które uzyskaliśmy wynika, że w wyżej wymienionym okresie prowadzono 47 spraw, z czego do tej pory udało nam się przejrzeć akta 12 z nich.

 

Najczęściej sprawy kończyły się skazaniem na karę grzywny lub pozbawienia wolności, a wykonanie kary było zawieszane na okres próby. Oskarżeni chętnie korzystali również z wniosku o skazanie bez rozprawy (art. 335 § 1 kodeksu postępowania karnego).

 

Do każdej zbadanej sprawy przygotowany został kwestionariusz, w którym znajdują się podstawowe informacje dotyczące sprawy (sąd, data założenia sprawy, kwalifikacja prawna czynu) oraz jej opis (stan faktyczny wraz z najistotniejszymi elementami postępowania przygotowawczego, krótki opis postępowania w I instancji, rozstrzygnięcie z uzasadnieniem i wymiar kary, ewentualne postępowanie odwoławcze). Ponadto w kwestionariuszu podano miejsce zbadania akt oraz ewentualne utrudnienia w dostępie do nich.

 

Szczegółowe omówienie spraw, do których akt Stowarzyszenie uzyskało dostęp będzie można znaleźć w planowanej na październik 2009 publikacji podsumowującej realizację projektu „Prawo przeciw nienawiści”.

 

 

II. Rejestrowanie przejawów nietolerancji i ksenofobii oraz Interwencje

 

Od listopada 2008 mamy możliwość korzystania z monitoringu prasy tworzonego specjalnie pod kątem interesujących na spraw. Na jego podstawie, a także poprzez samodzielne przeszukiwanie zasobów internetowych zarejestrowaliśmy do końca roku 193 wydarzenia, najczęściej również otrzymując informację o reakcjach władz publicznych i wymiaru sprawiedliwości. Szczegółowe dane na temat zarejestrowanych przypadków można znaleźć w kończonym obecnie zestawieniu dostępnym na naszej stronie www pod hasłem „Nietolerancja w Polsce – kronika wydarzeń”. Metody interwencji zmieniły się nieco w stosunku do poprzedniego roku. W sytuacjach, gdy wydawało się to niezbędne, podobnie jak w ubiegłych latach, wysyłaliśmy listy do władz publicznych z apelem o zajęcie się sprawą bądź poinformowanie nas o krokach podejmowanych przez powołane do tego instytucji na danym terenie. W przypadkach gdy z przeczytanej informacji wynikało, że konkretna sprawą zajmuje się prokuratura lub sąd jedynie odnotowywaliśmy to zdarzenie mając nadzieję na późniejszy dostęp do akt sprawy lub prokuratorskich uzasadnień. Z doświadczeń zeszłorocznych wynika bowiem, że tylko w wyjątkowych przypadkach prokuratura lub sąd godzą się na udostępnienie swoich materiałów przed zamknięciem sprawy. Dlatego też równolegle słaliśmy pisma do tych instytucji pod kątem spraw już zakończonych. Coraz częstsza była też sytuacja, że po artykule w prasie społeczność lokalna od razu podejmowała się naprawy konkretnego „wyczynu”. Tak było często w przypadku napisów i swastyk na murach.

 

Następnego dnia po ukazaniu się artykułu znikały. Naszym działaniem było wobec tego odnotowanie tego zdarzenia bez konieczności podejmowania dalszych kroków. Interwencji w postaci listów do władz mieliśmy wobec tego tym roku 17. Reakcją w przypadku innych wydarzeń było zamieszczenie apelu na naszej stronie www, i nagłośnienie danej sprawy poprzez przesłanie informacji na jej temat do innych organizacji bądź redakcji (jak np. zawiadomienie redakcji portalu ngo.pl i pisma „Nigdy Więcej”) lub też rozmowa telefoniczna z rzecznikiem prasowym miejscowych władz (jak w przypadku sprawy niedopuszczenia przez władze Opola do spotkania w ośrodku kultury w ramach projektu „Żywa Biblioteka”). Niektóre interwencje podejmowaliśmy w efekcie zgłoszeń wpływających wprost do Otwartej Rzeczpospolitej. Szczegółowe informacje o reakcjach na nasze interwencje znajdują się na naszej stronie internetowej w dziale „Interwencje obywatelskie”.

 

Dodatkową wartością prowadzonego monitoringu jest odnotowanie wielkiej ilości zjawisk pozytywnych. W związku z tym w przed cały zeszły rok staraliśmy się

również takie inicjatywy rejestrować umieszczając je w katalogu lokalnych inicjatyw na rzecz tolerancji. W sumie zgromadziliśmy dane na temat ponad 500 wydarzeń zarówno z dziedziny kultury i edukacji, jak również będących elementem projektów społecznych.

 

W marcu, wspólnie z Gminą wyznaniową żydowską skierowaliśmy do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Grzegorza Schetyny list w sprawie obywatelstwa tzw. emigrantów marcowych. Uzyskaliśmy właśnie potwierdzenie, że po naszej interwencji wszystkie te sprawy na wszystkich szczeblach administracji zostały już pozytywnie dla zainteresowanych rozstrzygnięte.

 

 

III. Konkurs im. Jana Józefa Lipskiego

 

W 2008 roku miała miejsce XIII edycja Konkursu im. Jana Józefa Lipskiego. Do oceny zakwalifikowano 54 prace magisterskie, z których 3 otrzymało nagrody (jedna nagroda pierwszego stopnia i dwie drugiego stopnia), a 4 wyróżniono. Wręczono również 3 wyróżnienia specjalne („Otwartej Rzeczpospolitej”, im. Jacka Kuronia i po raz pierwszy w 2008 roku im. Gai Kuroniowej za pracę z dziedziny psychologii). 30 czerwca w sali im. Adama Mickiewicza w Pałacu Staszica wszystkim laureatom wręczono dyplomy wraz z nagrodami.

 

Jury Konkursu w 2008 roku obradowało w składzie: Grażyna Borkowska, Włodzimierz Borodziej, Alina Brodzka-Wald, Michał Głowiński, Janusz Grzelak, Aleksandra Jasińska-Kania, Mirosława Marody, Szymon Rudnicki, Jerzy Szacki, Małgorzata Szpakowska i Marek Zaleski.

 

 

IV. Nasze projekty

 

W 2008 roku realizowaliśmy następujące projekty:

 

Prawo przeciw nienawiści

 

Jest to kontynuacja projektu z 2007 polegającego na monitoringu działań instytucji państwowych (przede wszystkim policji, prokuratury i sądów) w odniesieniu do przestępstw z pobudek rasistowskich, aktów nienawiści i dyskryminacji. Działania nasze mają na celu stworzenie obrazu tych niepokojących zjawisk w Polsce, ocenę skuteczności ich zwalczania przez powołane do tego instytucje, a także opracowanie stosownych rekomendacji. Projekt Prawo przeciw nienawiści ma również na celu pokazanie opinii publicznej, że w obliczu takich problemów jak antysemityzm czy ksenofobia obywatele nie powinni czuć się osamotnieni. W odniesieniu do zarejestrowanych przez nas przypadków nietolerancji podejmowane będą interwencje, po to, aby niepokojące zachowania i wypowiedzi zostały w sposób właściwy zbadane przez powołane do tego instytucje.

 

Realizacja wymienionych celów odbywa się poprzez monitoring prasy, działania interwencyjne oraz korzystanie z możliwości prawnych m.in. występowania na drogę prawną. Projekt zakończy publikacja poradnika dla obywateli oraz raportu z działań i prowadzonego monitoringu. Raport zostanie zaprezentowany publicznie na konferencji poświęconej przestrzeganiu prawa w zwalczaniu antysemityzmu, ksenofobii i nienawiści rasowej. Przebieg projektu można śledzić na naszej stronie internetowej.

 

Projekt realizujemy ze środków programu Przeciwdziałanie nietolerancji Fundacji Batorego. Od listopada 2008 współfinansowany jest z Funduszu dla Organizacji Pozarządowych w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego. (termin zakończenia projektu: październik 2009).

 

Drogą Bohaterów Warszawskiego Getta.

 

Projekt finansowany ze środków Biura Edukacji Miasta st. Warszawy. Główne działania w projekcie to zaproszenie młodzieży szkolnej do udziału w obchodach rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim, występ Aliny Świdowskiej przy kopcu Anielewicza, zorganizowanie pokazu filmu „Dzieciństwo w cieniu śmierci” i spotkania z bohaterką filmu panią Janiną Kretz. Przygotowano również scenariusz lekcji do pracy z uczniami na terenie dawnego getta warszawskiego. Przy realizacji projektu współpracowaliśmy ze Stowarzyszeniem Dzieci Holokaustu w Polsce oraz Muzeum Historii Żydów Polskich.

 

Podróż w nieznane. Przystanek Siekierki.

 

Projekt powstał z chęci pomocy dzieciom uchodźców przebywających w Ośrodku dla Cudzoziemców Ubiegających się o Nadanie Statusu Uchodźcy lub Azylu. Przebywają w nim ludzie o bardzo różnym pochodzeniu - są tu osoby z Czeczenii, Rosji, Białorusi, Ukrainy, Gruzji, Dagestanu, Somalii, Mongolii.

 

Mieszka w nim ok. 15 dzieci. Czas, który spędzają poza szkołą, jest niezorganizowany, pozbawiony atrakcyjnych dla nich form aktywności. Nie uczestniczą one w

żadnych dodatkowych zajęciach wspomagających rozwój umiejętności indywidualnych i społecznych. Zdarza się, że w szkole dzieci spotykają się z brakiem akceptacji ze strony rówieśników, do czego przyczynia się ich wynikająca z pochodzenia odmienność, np. trudności w posługiwaniu się językiem polskim. Nasza praca w dużej mierze opiera się więc na rozwijaniu ich umiejętności pracy w grupie oraz nauce języka polskiego poprzez zabawę. Szczegóły projektu opisane są na naszej stronie internetowej.

 

 

V. Spotkaliśmy się…

 

Spotkanie członków Rady Programowej i Zarządu Stowarzyszenia z Janem Tomaszem Grossem

 

9 lutego Otwarta Rzeczpospolita zorganizowała spotkanie przedstawicieli Rady Programowej i Zarządu oraz zaproszonych gości z Janem Tomaszem Grossem. Spotkanie w Instytucie Historii PAN było poświęcone książce J.T. Grossa „Strach” i reakcjom na jej polskie wydanie. Był obecny autor, spotkanie prowadził przewodniczący Rady prof. Jerzy Jedlicki,. Odpowiedzi na pytanie zadane na wstępie: czy ukazanie się książki Grossa pogłębiło podział na „dwie Polski” (najkrócej mówiąc: antysemicką i otwartą, zwalczającą wszelkie ksenofobie), padały różne, ale na ogół w konkluzjach mało optymistyczne. Wszyscy natomiast zgodzili się, że wydanie „Strachu” było potrzebne, nawet jeśli zaostrzyło antagonizmy i podziały w naszym społeczeństwie.

 

Wizyta brytyjskiego posła w siedzibie Stowarzyszenia

 

13 lutego w siedzibie Otwartej Rzeczpospolitej gościliśmy przewodniczącego brytyjskiej Komisji Parlamentarnej ds. walki z antysemityzmem, pana Johna Manna. Brytyjski poseł, chciał się zapoznać z działaniami naszej organizacji. Było to jedno ze spotkań z różnymi organizacjami podczas kilkudniowego pobytu w Warszawie. Przy tej okazji, również przedstawiciele stowarzyszenia mieli możliwość poznania prac wspomnianej Komisji. Otrzymaliśmy tekst raportu i rekomendacji dla rządu opracowanych grupę posłów pod kierownictwem pana Manna, jak również odpowiedź rządu na rekomendacje Komisji.

 

Spotkanie z brytyjskimi parlamentarzystami i przedstawicielami organizacji pozarządowych.

 

24 lipca 2008, Ambasada Wielkiej Brytanii w Warszawie

 

Przedstawicielki Otwartej Rzeczpospolitej, Elżbieta Petrajtis-O’Neill i Paula Sawicka, na zaproszenie organizacji Holocaust Education Trust (www.het.org.uk) spotkały się z grupą parlamentarzystów brytyjskich, którzy przebywali w Polsce w dniach 22-24 lipca 2008. W dwunastoosobowej delegacji znaleźli się brytyjscy parlamentarzyści i przedstawiciele organizacji pozarządowych zaangażowani w przeciwdziałanie nietolerancji, ksenofobii i antysemityzmowi. W spotkaniu uczestniczył Ambasador Wielkiej Brytanii Ric Todd. Uczestnicy spotkania chcieli się dowiedzieć czy i z jakimi przejawami antysemityzmu mamy do czynienia w Polsce, w jaki sposób je zwalczamy i im przeciwdziałamy. Na prośbę uczestników spotkania, opowiedziałyśmy o celach i zadaniach OR, zapoznałyśmy ich z naszą działalnością, odpowiadałyśmy na pytania o współpracę z politykami i przedstawicielami administracji.

 

Pan Krzysztof Bednarek, przedstawiciel Sekcji Politycznej Ambasady Brytyjskiej poinformował nas we wrześniu, że po wizycie brytyjskiej grupy parlamentarnej w Polsce powstała inicjatywa utworzenia międzyparlamentarnej grupy ds. zwalczania antysemityzmu. Koalicja skupia już parlamentarzystów z Kanady, Niemiec, Izraela i Wielkiej Brytanii. W lutym 2009 miała się odbyć inauguracyjna konferencja koalicji przeciwko antysemityzmowi. Ponieważ strona brytyjska chciałaby zaprosić zainteresowanych przeciwdziałaniem antysemityzmowi parlamentarzystów z Polski oraz przedstawiciela rządu, zwrócił się do nas o radę, kto, naszym zdaniem, spośród polskich polityków wykazuje najwięcej zrozumienia dla zwalczania antysemityzmu, kogo warto byłoby zaprosić.

Spotkanie z przedstawicielami Rady Europy

 

1 grudnia członkowie Stowarzyszenia: Halina Bortnowska, Monika Wieczyńska i Marek Gumkowski uczestniczyli w spotkaniu delegatów Komitetu Doradczego Konwencji Ramowej w Ochronie Mniejszości Narodowych Rady Europy z przedstawicielami polskich organizacji pozarządowych (NGS) zajmujących się ochroną praw człowieka. Przedstawiliśmy cele, zakres i metody działania OR i odpowiedzieliśmy na stawiane przez przedstawicieli Rady Europy pytania.

 

 

Zorganizowaliśmy…

 

8-9 marca

Debata pod patronatem Marszałka Sejmu RP zorganizowana wspólnie z Uniwersytetem Warszawskim pt."Czterdzieści lat później: Marzec 1968-2008".

Szczegółowy program konferencji znajduje się na naszej stronie internetowej.

 

10 marca

W ramach wydarzeń towarzyszących debacie zaprosiliśmy młodzież do obejrzenia spektaklu w Teatrze Studio pt. „Wallstrasse 13” przygotowanego przez wrocławski teatr działający przy Fundacji Bente Kahan. Środki na realizację tej inicjatywy pozyskaliśmy od Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.

 

27 maja

Otwarta Rzeczpospolita, Forum Dialogu między Narodami, Nigdy Więcej były współorganizatorami konferencji finansowanej przez MSZ i poświęconej problemom antysemityzmu pod nazwą „Społeczeństwo obywatelskie przeciw antysemityzmowi.” Jej pierwotnym celem było zawiązanie „koalicji przeciw antysemityzmowi,” w której współpracowałyby różne, często lokalne organizacje pozarządowe. Przedsięwzięcie okazało się raczej jednorazową inicjatywą, ponieważ sponsor w ograniczonym stopniu nastawił się na zainteresowanie lokalnych NGO, a w większym na promocję wydarzenia.

 

24 października

Otwarta Rzeczpospolita wspólnie z Fundacją Promocji Kina - Film Polski, zorganizowała dla nauczycieli przedpremierowy pokaz filmu „Po-lin. Okruchy Pamięci” w reżyserii Jolanty Dylewskiej Do filmu przygotowujemy propozycje lekcji mające znaleźć się w jednym pakiecie z płytą DVD.

 

24 listopada

W siedzibie Fundacji Batorego odbyło się organizowane przez OR spotkanie poświęcone ocenie aktualnego kształtu prawa w dziedzinie przeciwdziałania propagowaniu idei faszystowskich i rasistowskich oraz zapobiegania znieważaniu i naruszaniu nietykalności cielesnej osób z tego rodzaju powodów. W debacie prawnej pt. „Artykuły 256 i 257 kodeksu karnego – czy są potrzebne zmiany i dlaczego?” uczestniczyli wybitni prawnicy i historycy, członkowie Otwartej Rzeczpospolitej oraz działacze organizacji pozarządowych, w tym zajmujących się obroną praw mniejszości seksualnych. Obszerny zapis tej interesującej debaty ukaże się w publikacji wydanej przez Otwartą Rzeczpospolitą.

 

Zostaliśmy zaproszeni…

 

20 lutego

Poznańskie Centrum Praw Człowieka zaprosiło przedstawicieli OR do przedstawienia na lutowym seminarium naukowym Centrum opracowania OR „Przestępstwa nie stwierdzono.” Uczestnicy seminarium zapoznali się również z przygotowanym przez Centrum raportem monitorującym polską prasę pod względem występowania w niej treści rasistowskich, ksenofobicznych i antysemickich. Dyskutowano metody zapobiegania i zwalczania mowy nienawiści oraz problem granic wolności słowa. W seminarium uczestniczyły Paula Sawicka i Milena Liszka.

 

29 lutego- 1 marca

Przedstawicielka OR Amudena Rutkowska uczestniczyła w seminarium pt. „Dyrektywy Unii Europejskiej a rola organizacji pozarządowych i związków zawodowych zajmujących się przeciwdziałaniem dyskryminacji w Polsce” zorganizowanym przez Helsińską Fundację Praw Człowieka. Seminarium przeprowadzono w formie warsztatów na przemian z wykładami. Omówiono przedmiot i zakres dyrektyw 43/2000 i 78/2000, a także przebieg prac nad Polską Ustawą o równym traktowaniu. Zastanawiano się nad sytuacją grup objętych ochroną unijnych dyrektyw oraz możliwościami, jakimi obecnie dysponuje polskie prawo do obrony przed nierównym traktowaniem ze względu na niepełnosprawność, orientację seksualną, rasę, pochodzenie etniczne, religię, wyznanie i wiek. Pracowano na kazusach z polskiej praktyki.

 

26-30 marca

Udział przedstawicielki OR Amudeny Rutkowskiej w seminarium stowarzyszenia „Jeden Świat” z Poznania. Spotkanie to stanowiło równocześnie rozpoczęcie projektu „Uchodźcy: teoria i praktyka”. W seminarium wzięło udział 50 uczestników podzielonych na trzy filary – edukacyjny, projektowy i naukowo-badawczy. Poranna część seminarium poświecona była zagadnieniu uchodźstwa – jego historii, aspektom politycznym, prawnym, psychologicznym, społecznym czy kulturowym. Na specjalnie przygotowanej sesji poświeconej kulturze czeczeńskiej, uczestnicy mogli przygotować się do spotkania z Czeczenami w trakcie wizyty w ośrodku. Część poranną uświetniła obecność prof. dr hab. Romana Wieruszewskiego, który podzielił się z swoim bogatym doświadczeniem związanym z pracą w Radzie ds. Uchodźców.

 

W części popołudniowej uczestnicy zgłębiali wiedzę i zdobywali umiejętności z zakresu prowadzenia i przygotowywania warsztatu, pisania i planowania projektów, a także przygotowywania badań na tematy związane z uchodźcami (w zależności od filaru). Celem tej część było przygotowanie do realizacji działań własnych.

Efektem udziału w tym zjeździe jest realizowany obecnie projekt Podróż w nieznane. Przystanek Siekierki.

 

13-14 czerwca

Udział przedstawiciela OR Marka Gumkowskiego w seminarium i zgromadzeniu ogólnym Association Européenne pour la Défense des droits de l’Homme (Europejskiego Stowarzyszenia Obrony Praw Człowieka). Na tym spotkaniu, które odbyło się w Créteil pod Paryżem, przedstawiliśmy cele i sposoby działania naszego Stowarzyszenia i zapoznaliśmy się z problemami organizacji obrony praw człowieka działających w innych krajach Europy (Francja, Niemcy, Austria, Włochy, Hiszpania – Andaluzja, Hiszpania – Katalonia, Litwa). OR została przyjęta do AEDH (Europejskiego Stowarzyszenia Praw Człowieka).

 

25 czerwca

Byliśmy obecni na seminarium „Tożsamość mniejszości narodowych i etnicznych: akulturacja, asymilacja, stygmatyzacja” zorganizowanym przez Komisję Mniejszości Narodowych i Etnicznych przy Sejmie RP pt. Do udziału w seminarium zaproszono przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz placówek edukacyjnych i naukowych. W panelu wzięli udział prof. Uniwersytetu Warszawskiego dr hab. Ireneusz Krzemiński, prof. UM CS Lublin, dr hab. Grzegorz Janusz, dr Andrzej Mirga z Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR) OBWE oraz prof. dr hab. Mirosław Kofta z Wydziału Psychologii UW i SWPS w Warszawie. Wygłoszono następujące referaty: Stopień asymilacji mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce i w Europie”, „Polscy Romowie w perspektywie europejskiej”, oraz „Kolektywne poczucie winy na przykładzie stosunków polsko-żydowskich”.

 

12-13 września

Udział przedstawiciela OR Amudeny Rutkowskiej w konferencji „Nietolerancja zabija” zorganizowanej przez Stowarzyszenie Nigdy Więcej i niemiecką organizację pozarządową Opferperspektive Brandenburg ('Punkt Widzenia Ofiary'). Konferencja dotyczyła monitorowania przestępstw nienawiści i pomoc ofiarom w Polsce i w Niemczech.

 

Konferencja była podsumowaniem międzynarodowego projektu wspieranego przez niemiecką Fundację EVZ ('Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość') analizującego metody monitorowania przestępstw nienawiści i sposoby wsparcia dla ofiar skrajnie prawicowych ekstremistów.

 

15-17 października

Przedstawiciel Otwartej Rzeczpospolitej, Paweł Kwiecień, redaktor naszej strony internetowej uczestniczył w dorocznej konferencji młodych dziennikarzy z krajów Unii Europejskiej, organizowanej przez Europejskie Stowarzyszenie Młodych Dziennikarzy i Parlament Europejski. Poruszano szereg tematów: między innymi: „Polityka europejska od kuchni”, „Przyszłe zasoby energetyczne”, „Polityka imigracyjna w Unii Europejskiej”, a także „Śledztwo w sprawie nacjonalizmu, wykluczenia i dyskryminacji”.

 

18-19 października

W imieniu Otwartej Rzeczpospolitej, w seminarium “Diversity of racism in Europe: common and specific answers” („Różnorodność rasizmu w Europie. Wspólne i indywidualne rozwiązania”) podczas Europejskiego Forum Społecznego w Szwecji uczestniczyła Amudena Rutkowska. Wśród zaproszonych panelistów znajdowali się przedstawiciele AEDH z Brukseli (organizatorzy seminarium), Ligi Praw Człowieka z Francji, stowarzyszenia Arce z Włoch i przedstawicielka Otwartej Rzeczpospolitej. Planowano udział jeszcze dwóch osób: z Akademii Antyrasistowskiej w Szwecji i Rumuńskiego Forum Społecznego. Niestety nie pojawili się.

Przedstawiciele poszczególnych organizacji opowiedzieli o sytuacji charakterystycznej dla swojego kraju w kontekście rasizmu: francuski bagaż kolonializmu i nierozliczonej kolaboracji z hitlerowskimi Niemcami i dzisiejsze tego konsekwencje, włoskie doświadczenia z emigrantami i sytuacja Romów, antysemityzm w Polsce. Belgijska AEDH podsumowała wypowiedzi uczestników panelu i zachęciła do dyskusji. Na debatę przyszło ok. 150 osób. Wiele pytań dotyczyło sytuacji Polski, zadawanych zwłaszcza przez urodzonych w Szwecji potomków emigrantów marcowych.

 

 

VI. Działalność wydawnicza

 

W roku 2008 ukazały się następujące tytuły wydane przez Stowarzyszenie:

 

• Dla tolerancji. Raport z działań 2007

• Marzec’68. Referaty z sesji na Uniwersytecie Warszawskim w 1981 roku

• Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy. Jan Józef Lipski

• „Brunatny Poranek” – opowiadanie Franka Pavloffa ze scenariuszem lekcji autorstwa członkini OR Marzanny Pogorzelskiej – gotowe do druku

Ukazała się również ulotka Otwartej Rzeczpospolitej w dwóch wersjach: polskiej i angielskiej.

 

 

VII. Strona internetowa

 

Nasza nowa strona internetowa otwarta.org została oddana do użytku internautów 17.12.2008 roku.

Strona obecnie składa się około 500 podstron i cały czas jest aktualizowana i uzupełniana.

Od momentu upublicznienia strony oglądano ją ponad 5000 razy – średnio około 60 odsłon na dobę (poza „gorącymi” okresami, jak np. czas, kiedy rozgorzała sprawa Wolniewicza – wtedy odnotowaliśmy 200 wejść dziennie na naszą stronę).

Najczęściej wyszukiwanymi frazami w wyszukiwarce na naszej stronie są: „onr”, „film polin” oraz „Wolniewicz”.

Strona ma nowe możliwości: można zamieszczać sondy (mieliśmy ich już 5) oraz komentować artykuły.

Otwarta.org jest też dostępna dla osób nie znających języka polskiego - ma swoją angielską wersję.

 

 

VIII. Plany na przyszłość

 

Wydrukowanie opowiadania „Brunatny Poranek” Franka Pavloffa ze scenariuszem lekcji autorstwa członkini OR Marzanny Pogorzelskiej.

Pakiet edukacyjny do filmu Po-Lin. Okruchy pamięci ze scenariuszami zajęć przygotowanymi przez Annę Klozę i Bogusława Jędruszczaka.

 

 

Warszawa, 12 marca 2009