Otwarta na Facebooku
Otrzymuj najnowsze informacje!
Zapisz sie do Newsletter
Sprawa księgarni "Antyk"
Monitorowaliśmy postępowanie prokuratorskie przeciwko księgarni Antyk mieszczącej się w podziemiach kościoła na pl. Grzybowskim w Warszawie, w której sprzedawane są publikacje antysemickie.
W 2006 roku warszawska prokuratura uznała, że dodatkowe opinie historyka i językoznawcy nie mogą być podstawą podjęcia umorzonego wcześniej postępowania. Na początku roku 2007 poinformowano o tym Rzecznika Praw Obywatelskich.
Rzecznik Prokuratury Okręgowej w Warszawie Maciej Kujawski powiedział, że tym samym umorzenie stało się ostateczne.
Sprawa książek pt. "Poznaj Żyda", "Jedwabne geszefty", "Antypolonizm Żydów polskich", sprzedawanych w księgarni w podziemiach kościoła pw. Wszystkich Świętych przy pl. Grzybowskim, toczyła się od roku 2002.
Warszawski sąd utrzymał w roku 2003 umorzenie wszczętego śledztwa w sprawie "publicznego nawoływania do nienawiści na tle różnic narodowościowych i wyznaniowych" oraz "publicznego znieważenia grupy ludności pochodzenia żydowskiego z powodu przynależności narodowej i wyznaniowej", przez rozpowszechnianie publikacji w księgarni. Polskie prawo przewiduje za to do 3 lat więzienia.
Stołeczna prokuratura umorzyła śledztwo "z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego". Powołała się m.in. na fakt, że właściciel księgarni, autorzy i wydawcy książek "kategorycznie zaprzeczyli, by ich zamiarem było znieważenie jakiejkolwiek grupy osób z powodu jej przynależności narodowej lub wyznaniowej lub nawoływanie z tych powodów do nienawiści".
W opinii dla prokuratury historyk prof. Jerzy Tomaszewski "zasadniczo pod każdym względem" negatywnie ocenił te książki, uznając, że mają one "charakter antysemicki i sprzyjają kształtowaniu postaw antysemickich wśród czytelników".
W roku 2004, po liście Rzecznika Praw Obywatelskich Zolla do ministra sprawiedliwości, Prokuratura Krajowa postanowiła zbadać raz jeszcze sprawę. Zapowiedziano dodatkowe opinie biegłych.
Prokuratura zamówiła takie opinie. Jak powiedział Kujawski, znany historyk prof. Andrzej Chojnowski ocenił, że treść inkryminowanych publikacji "nie jest zgodna z aktualnym stanem wiedzy historycznej", gdyż wiele z nich powstało kilkadziesiąt lat temu. Według naukowca, choć publikacje są stronnicze, to tylko jedna z nich, pt. "Poznaj Żyda", znieważa całą grupę narodowościową ze względu na jej pochodzenie, przypisując jej wiele negatywnych stereotypów. Nową opinię językoznawczą opracowała prof. Barbara Bartnicka z Uniwersytetu Warszawskiego.
Według Prokuratury, nowe opinie, w porównaniu z poprzednimi, nie wprowadziły żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby podjąć umorzone śledztwo.
Udostępniamy dokumenty dotyczące tej sprawy.
Informujemy także, że we wrześniu 2006 roku księgarnia zniknęła z podziemia Kościoła Wszystkich Świętych. Nowy proboszcz, ks. Henryk Małecki uruchomił tam zwykłą, parafialną, katolicką księgarnię.
Prokuratura Okręgowa w Warszawie wydała 30 czerwca 2003 roku postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie rozpowszechniania publikacji antysemickich. Jak osobliwą logiką kierował się prokurator, pokazuje obszerne uzasadnienie, które przytaczamy w całości ze względu na znaczenie decyzji. Utrzymanie jej w mocy przez wyższe instancje oznaczałoby legalizację najbardziej jadowitych antysemickich wydawnictw.
Przypomnijmy, że o kolportowaniu tego rodzaju wydawnictw było dość głośno głównie dzięki Zuzannie Radzik, która starała się zainteresować władze kościelne, tym, co sprzedaje księgarnia Antyk, mieszcząca się na tyłach kościoła Wszystkich Świętych przy pl. Grzybowskim w Warszawie. Przebieg tych starań opisała w artykule opublikowanym w Tygodniku Powszechnym ("Piwnice wciąż gniją", nr 13 z 13 marca 2003). Tekst ten dał początek żywej dyskusji na łamach Tygodnika: "Antysemityzm w podziemiach kościoła", nr 14 z 6 kwietnia 2003 i następne).
Wcześniej jeszcze, po zamieszczeniu w Rzeczpospolitej artykułu Aleksandry Cisłak na tenże temat oraz wskutek doniesienia Prezesa Gminy Żydowskiej w Warszawie o popełnieniu przestępstwa, Prokuratura Okręgowa w Warszawie, działając na polecenie Prokuratury Apelacyjnej, wszczęła najpierw postępowanie sprawdzające, a następnie dochodzenie i wreszcie śledztwo w sprawie publicznego nawoływania do nienawiści na tle różnic narodowościowych i wyznaniowych oraz publicznego znieważenia grupy ludności pochodzenia żydowskiego z powodu jej przynależności narodowej i wyznaniowej w sześciu zaskarżonych publikacjach.
Postanowienie o umorzeniu tego śledztwa, wydane przez prokuratora Roberta Skawińskiego, delegowanego z prokuratury rejonowej do okręgowej, jest w tej dyskusji dokumentem godnym uważnej lektury. Uwadze czytelników polecamy sposób, w jaki autor postanowienia interpretuje artykuły 256 i 257 kk tudzież materiał dowodowy, w tym zwłaszcza zeznania przesłuchanych świadków oraz opinie przedłożone przez profesora Jerzego Tomaszewskiego, który w pierwszym etapie śledztwa powołany został przez prokuraturę jako biegły. Jego opinię i szczegółowe omówienie zaskarżonych publikacji można znaleźć na stronie internetowej Otwartej Rzeczypospolitej:
Tekst postanowienia pana prokuratora Skawińskiego podajemy w całości, bez ingerencji w styl, gramatykę, ortografię i interpunkcję.
Orzeczenia sądowe mogliśmy zamieścić dzięki uprzejmości Centrum Edukacyjnego Kultury Żydowskiej.
Copyright © 2007 Otwarta Rzeczpospolita