10.06.2010

8 czerwca 2010 r., z inicjatywy Departamentu Kontroli Skarg i Wniosków MSWiA, odbyło się seminarium dotyczące metodologii zbierania danych o zjawiskach dyskryminacyjnych, ksenofobicznych i rasistowskich. Otwartą Rzeczpospolitą reprezentowali: Elżbieta Petrajtis O’Neill, Monika Wieczyńska i Przemysław Wiszniewski.

Stowarzyszenie Interwencji Prawnej przygotowało propozycję zmian dotychczasowego systemu monitorowania powyższych zjawisk i pozyskiwania danych do bazy funkcjonalnej, którą tworzą i do której mają dostęp zainteresowane instytucje (MSWiA, Ministerstwo Sprawiedliwości, Prokuratura Generalna, Komenda Główna Policji) i organizacje pozarządowe, zajmujące się tego typu działalnością.

W przygotowywaniu projektu ze Stowarzyszeniem Interwencji Prawnej współpracowała Otwarta Rzeczpospolita,  Instytut Spraw Publicznych, Stowarzyszeniem Nigdy Więcej i Helsińska Fundacja Praw Człowieka.

Zaproponowano specjalny formularz, który wypełniałyby instytucje i organizacje na podstawie zgłoszeń indywidualnych przypadków naruszeń prawa w zakresie artykułów 118, 119, 194, 195, 196, 256 i 257 kodeksu karnego. Chodziłoby o pełen usystematyzowany wgląd w zdarzenia definiowane jako dyskryminacyjne oraz określane jako przestępstwa z nienawiści.

Okazuje się bowiem, że dotychczasowe systemy resortowe mają szereg mankamentów i są z sobą niekompatybilne. Dotyczy to Krajowego Systemu Informacyjnego Policji, statystyk Ministerstwa Sprawiedliwości na podstawie karty MS-S28, statystyk Prokuratury Generalnej oraz Zespołu Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii MSWiA. Dodatkowo ograniczony dostęp do tych informacji mają organizacje pozarządowe, które monitorują wspomniane zjawiska na własną rękę. Podczas pozyskiwania i gromadzenia danych dodatkowym utrudnieniem jest konieczność ich anonimizacji, co nie służy potem badaniom jakościowym.

Współpraca instytucji i organizacji w sprawie budowania i wykorzystywania danych byłaby efektem wprowadzenia w życie Projektu. Celem ma być profilaktyka w omawianym zakresie. Jednak przedstawiciele organizacji zajmujących się ochroną praw mniejszości i interwencjami stwierdzili, że nawet najlepsza baza nie zapobiegnie zjawiskom patologicznym, kreowanym w obrębie instytucji odpowiedzialnych za jej tworzenie, tzn. np. kunktatorstwo organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości wobec przestępstw z nienawiści i zdarzeń dyskryminacyjnych.

Potrzebna jest wobec tego nie tylko należyta ochrona interesów potencjalnych ofiar takiej przestępczości i edukacja społeczna, której celem jest społeczeństwo otwarte, ale także wyposażenie resortów w kompetencje kontrolne i instrukcje, jak należy obie patologie: społeczną i instytucjonalną, zwalczać.

Przemysław Wiszniewski