05.07.2010

28 czerwca odbyła się w Berlinie konferencja pt. „Demokratie braucht Qualität! Gelingensfaktoren für erfolgreiches Engagement gegen Rechtsextremismus” (Demokracja potrzebuje jakości! Skuteczne przeciwdziałanie prawicowemu ekstremizmowi) zorganizowana przez Fundację Eberta. Przedstawicielka Otwartej Rzeczpospolitej Krystyna Bratkowska była jedyną uczestniczką spoza Niemiec.

Berlińska konferencja służyła wymianie doświadczeń i sugestii między przedstawicielami władz państwowych i samorządowych, inicjatyw obywatelskich oraz przemysłu. Obszerną socjologiczną analizę przedstawił profesor Roland Roth z uniwersytetu w Magdeburgu (pełna treść na www.fes-gegen-rechtsextremismus.de) .

Bardzo mocno podkreślano, że prawicowy ekstremizm stanowi wyzwanie dla całego społeczeństwa i że warunkiem skuteczności w jego zwalczaniu  jest współdziałanie państwa, obywateli i przedsiębiorców. Przytaczano przykłady „dobrych praktyk” w tych trzech dziedzinach.
W ciągu ostatnich 10-15 lat powstała w Niemczech cała sieć organizacji pozarządowych, placówek państwowych lub samorządowych oraz subwencjonowanych przez państwo programów wspierania, a nawet inspirowania obywatelskich inicjatyw. W rezultacie nastąpiła znacząca zmiana świadomości obywateli i profesjonalizacja podejmowanych działań.

W Bundestagu w ramach frakcji SPD powstała grupa robocza zajmująca się  prawicowym ekstremizmem. Dwoje jej członków – Sönke Rix i Daniela Kolbe – zwracało uwagę na fakt, że prawicowy ekstremizm nie jest zjawiskiem marginalnymj, NPD stanowi ewidentne zagrożenie dla demokracji, ale podobne przekonania nie zawsze są publicznie ujawniane, a ma je około 20 procent społeczeństwa. Dlatego ważne jest, by umieć rozpoznawać wszelkie, także mniej oczywiste, przejawy prawicowego ekstremizmu i na nie reagować.

We wszystkich landach istnieją  zatrudniające po kilka osób punkty konsultacyjne (Mobile Baratungsteams) służące informacją i praktyczną pomocą (również w kontaktach z policją czy różnymi instytucjami) osobom i organizacjom podejmującym takie interwencje.

Emerytowany wiceburmistrz Wernigerode Ludwig Hoffmann przedstawił udany przykład współpracy władz miasta z  Obywatelskim Przymierzem na rzecz Otwartości i Demokracji (Bürger-Bündnis für Weltoffenheit und Demokratie) powstałym w 2001 roku po licznych atakach na zagranicznych studentów. Jedna z akcji aż się prosi o naśladowanie. Było to „wymiatanie nazizmu z miasta” - po demonstracji neonazistów tymi samymi ulicami przeszli kontrdemonstranci z miotłami, oczywiście chronieni przez policję.

Jako przykład „dobrej praktyki” ze strony przemysłu przedstawiono hutę EKO Stahl w Eisenhüttenstadt. Po napaści dwóch młodych pracowników tego koncernu na cudzoziemców powstał program zapobiegania podobnym wypadkom w imię zasady „zero tolerancji”.

Na berlińskiej konferencji wiele mówiono o  konieczność inwestowania w demokrację, o potrzebie struktur i pieniędzy, bez których nawet najbardziej obywatelskie społeczeństwo nie poradzi sobie z prawicowym ekstremizmem. Trochę utyskiwano na obecny rząd, mniej skory do finansowania takich przedsięwzięć niż poprzedni – socjaldemokratyczny.

Z perspektywy Berlina bardzo wyraźnie widać, jak bardzo dużo mamy w tej dziedzinie do zrobienia w Polsce i jak niestety niewiele robimy.

Krystyna Bratkowska