Otwarta na Facebooku
Otrzymuj najnowsze informacje!
Zapisz sie do Newsletter
Eseje Laureatów
Beata Stefaniak: "Kołysanka – wzorzec gatunkowy i jego modyfikacje w poezji polskiej XX wieku", XVI Edycja konkursu, Nagroda I stopnia
20.06.2011
Pierwsze skojarzenia z kołysanką są zazwyczaj takie: piosenka, dziecko, matka, kołyska, koty, księżyc za oknem, znajomy zaśpiew. Bliższe spojrzenie na poszczególne utwory wprowadza wątpliwości, zmusza do przemyślenia nie tylko istoty kołysanki, ale i sposobu rozumienia pojęcia gatunku. Odnalezienie jednoznacznej eksplikacji, którą można by zastosować do wszystkich tekstów określanych mianem kołysanek, wbrew pozorom nie jest łatwe. Chociaż wydaje się, że wszyscy wiemy, czym jest kołysanka, okazuje się w ostateczności, że coś jest nią bardziej, coś innego mniej, a tak naprawdę – kołysanką może być wszystko.
Manana Jaworska: "Nadrzędna kategoria grupowa i poziom samooceny a wpływ pośredniego kontaktu międzygrupowego na ocenę ciepła i kompetencji grupy obcej", XVI Edycja konkursu, Nagroda I stopnia im. Jacka Kuronia
20.06.2011
Szukanie skutecznych sposobów na poprawę relacji pomiędzy grupami społecznymi stanowi obecnie jedno z najważniejszych zadań psychologii społecznej. Mimo że temat ten znajduje się w obszarze zainteresować psychologów już od kilkudziesięciu lat, problemu uprzedzeń wobec grup obcych nadal nie udało się rozwiązać. Odkryte sposoby zmniejszania uprzedzeń dają znakomite efekty podczas badań w laboratoriach, ale okazują się zbyt trudne i kosztowne, aby stosować je na szeroką skalę.
Marek Mikołajec: "Profanacje, rewizje – przeciw doktrynom. Dwa opowiadania z 'Pamiętnika z okresu dojrzewania' Witolda Gombrowicza", XVI Edycja konkursu, Nagroda II stopnia
20.06.2011
Tytuł niniejszej pracy Profanacje, rewizje – przeciw doktrynom... wziął się z przekonania o tym, że w pisarstwie Gombrowicza temat zła każdej, nawet najbardziej zakamuflowanej ideologii był nieustannie podnoszony. Antycypacja i parodia formacji dyskursywnych nowoczesnego świata, miała na celu obronę, choćby pozorną, ale zaznaczoną wyraźnym gestem sprzeciwu, oporu, suwerenności twórczego podmiotu.
Michał Szymański: "Spór Zbigniewa Herberta z Czesławem Miłoszem: postawy, recepcja, interpretacja". XVI Edycja konkursu, Nagroda II stopnia
20.06.2011
Jan Tomkowski w swoim kompendium zatytułowanym Literatura polska pisał o tym sporze z nieukrywanym zachwytem, że oto mamy wreszcie polemikę na szczycie, pojedynek największych w naszej poezji autorytetów. To co wydarzyło się na przestrzeni niecałych dwóch miesięcy (listopad i grudzień) 1994 roku, wryło się na zawsze w historię literatury i kultury polskiej. A wydarzyło się przecież pozornie tak niewiele.
Daniel Lis: "Strach po Jedwabnem? Analiza debaty publicznej wokół 'Strachu' Jana T. Grossa", XVI Edycja konkursu, Nagroda II stopnia im. Joanny Wiszniewicz
20.06.2011
Debaty dotyczące polsko-żydowskiej przeszłości i pamięci Zagłady regularnie zajmują uwagę polskiej opinii publicznej począwszy od lat osiemdziesiątych. Każda kolejna dyskusja poszerzała omawiane zagadnienia o nowe aspekty: spory o film „Shoah” Claude’a Lanzmanna oraz esej „Biedni Polacy patrzą na getto” Jana Błońskiego dotyczyły trudnej roli świadków Zagłady; konflikty wokół Muzeum Państwowego Auschwitz-Birkenau (wówczas Muzeum Państwowe Oświęcim-Brzezinka) zmuszały do konfrontacji ze zbiorowym wyobrażeniem Polaków o sobie samych jako głównych ofiarach hitlerowskich zbrodni; zaś debaty wokół artykułu „Czarne karty Powstania” Michała Cichego i przede wszystkim książki „Sąsiedzi” Jana Tomasza Grossa dotykały problemu Polaków biorących czynny udział w Zagładzie.
Joanna Barska: „'Words? Music? No: It’s What’s Behind.' Joyce’a sztuka fugi (literackiej)", XVI Edycja konkursu, Wyróżnienie
20.06.2011
Cieszące się w ostatnich dziesięcioleciach coraz większym zainteresowaniem i pozostające źródłem nieustającej dyskusji „o metodzie”, badania muzyczno-literackie funkcjonują w literaturoznawstwie niejako na pograniczu, a ich autorzy – chcąc uniknąć zarzutów metaforyzowania wypowiedzi lub też nadinterpretacyjnych skłonności – podkreślają na wstępie potrzebę negatywnej perspektywy badań. Tworzą tym samym swoisty kompromis pomiędzy skrajnymi postawami badawczymi albo ignorującymi muzyczne filiacje i skupiającymi się na analizie czysto literackiej, albo też wmawiającymi dziełu muzyczne struktury, środki i techniki na podstawie przyjętych a priori założeń, niekiedy sugestii odautorskich.
Weronika Grzebalska: "Płeć i naród w powstaniu warszawskim. Kobiece doświadczenie wojny w narracjach członkiń Armii Krajowej", XVI Edycja konkursu, Wyróżnienie Specjalne Stowarzyszenia "Otwarta Rzeczpospolita"
20.06.2011
Podstawowym celem pracy magisterskiej pod tytułem Płeć i naród w powstaniu warszawskim. Kobiece doświadczenie wojny w narracjach członkiń Armii Krajowej jest danie głosu kobiecym doświadczeniom II wojny światowej, dotąd nie mającym w historiografii i pamięci zbiorowej odpowiedniej reprezentacji, i opowiedzenie historii powstania warszawskiego z punktu widzenia jego uczestniczek. W polskiej wyobraźni kulturowej II wojna światowa to „męska rzecz” - przedstawiana z perspektywy podziemnych konspiratorów, „chłopców z lasu” i żołnierzy Wojska Polskiego. Kobiety i ich doświadczenia są w pamięci zbiorowej tego wydarzenia praktycznie nieobecne – nie mają swojej literatury, piosenek i miejsc pamięci, a ich wojenne narracje mają często status tła dla bardziej „bohaterskich” czynów mężczyzn.
Andrzej Marzec: "Rola powtórzenia w konstruowaniu podmiotu – od metafizyki obecności do derridiańskiej différance", XVI Edycja konkursu, Wyróżnienie
20.06.2011
Nietrudno jest myśleć o nicości, gdy ma się przed sobą niezapisaną kartkę, z której zieje w naszym kierunku złowieszcza, nieprzejednana i martwa pustka bieli. Jedyny sposób, by jej umknąć, to rozpocząć nieustanny, twórczy bieg od lewej do prawej strony. Ten powtarzający się ruch pisma, podobny kołysaniu, niesie ze sobą uspokojenie, pozwala zapomnieć o trupiobladym blasku pustej kartki i uśmierzyć jej moc. W znacznie bardziej komfortowej sytuacji znajduje się czytelnik, jako ten, który nie styka się bezpośrednio z niezapisaną nicością. Wystarczy mu po prostu odtworzyć ten hipnotyzujący, posuwisty, wahadłowy ruch, by odsunąć zagrożenie pustki i całkowicie o niej zapomnieć.
Hanna Trubicka: "Koncepcja języka w krytyce literackiej Stanisława Barańczaka", XVI Edycja konkursu, Wyróżnienie
20.06.2011
Moim zadaniem jest napisać esej na temat własnej pracy magisterskiej zatytułowanej Koncepcja języka w krytyce literackiej Stanisława Barańczaka, którą pisałam ponad pół roku temu, zadając wybranym tekstom krytycznoliterackim autora Korekty twarzy pytania, które dziś – po tych kilku miesiącach – być może sformułowałabym inaczej. I sama praca przyjęłaby w związku z tym – może lepszy, może gorszy – z pewnością inny kształt, będący owocem innych zainteresowań, mojej innej sytuacji egzystencjalnej, odpowiedź na którą to sytuację stanowi przecież, zgodnie z hermeneutyczną tradycją myślenia o interpretacji, warunek rozumienia tekstu.
Magdalena Zadróżna: "Między nadzieją a rozczarowaniem. Julia Tymoszenko – bohaterka mitu politycznego na zachodniej Ukrainie", XVI Edycja konkursu, Wyróżnienie Specjalne im. Gajki Kuroniowej
20.06.2011
Przedmiotem mojej pracy magisterskiej jest pewna baśń opowiadana przez mieszkańców zachodniej Ukrainy, baśń-mit dotyczący Julii Tymoszenko. Julia Tymoszenko od czasów Pomarańczowej Rewolucji cieszyła się niesłabnącą popularnością wśród mieszkańców zachodniej Ukrainy, co potwierdzały nie tylko moje badania, ale i wyniki kolejnych wyborów. Jako niezwykle barwny i charyzmatyczny polityk, świadomie kreujący swój wizerunek, lokalnie traktowana była jako swego rodzaju bohaterka narodowa, uosobienie ostatniej nadziei na poprawę bytu i sytuacji Ukrainy. Pozostawała przy tym politykiem funkcjonującym w obrębie tradycyjnego dyskursu o władzy, co czyniło i dalej czyni ją postacią ambiwalentną, pełną sprzeczności i tajemnic, której motywy działania nie są do końca jasne.
Przemysław Gasztold-Seń, "Zjednoczenie Patriotyczne „Grunwald”. Ludzie, program, działalność. 1980-1990", XV Edycja, Nagroda pierwszego stopnia
Eliza Celoch, "Mózg wariata na scenie. Spektakle inspirowane książkami Olivera Sacksa i Aleksandra Łurii", XV Edycja, Nagroda drugiego stopnia
Przemysław Tacik, "Socjologia Zygmunta Baumana", XV Edycja, Nagroda drugiego stopnia
Jacek Paczesny, "Spór o język rasistowski. Nagłaśnianie problemu rasistowskiej mowy nienawiści a krytyka >politycznej poprawności<", XV Edycja, Wyróżnienie specjalne im. Jacka Kuronia
Copyright © 2007 Otwarta Rzeczpospolita